Để so chi phí mầm non công lập và tư thục cho đúng, ba mẹ cần gom mọi khoản của từng nơi về một bảng tính theo năm: học phí (công lập được miễn từ năm học 2025–2026, tư thục thu theo mức trường công khai và trẻ được Nhà nước hỗ trợ một phần), tiền ăn, các khoản phục vụ bán trú, khoản đầu năm, hoạt động thêm, giờ trông thêm, đưa đón, và cả chi phí thời gian của gia đình. So học phí với học phí thôi thì gần như luôn ra kết luận lệch.
Lý do là cấu trúc chi phí của hai loại trường rất khác nhau. Ở công lập, học phí bằng không nhưng các khoản còn lại vẫn có và có thể không nhỏ, nhất là khi gia đình cần trông muộn. Ở tư thục, học phí là khoản lớn nhất, nhưng có trường gộp nhiều thứ vào học phí, có trường tách thành nhiều khoản nhỏ.
Bài này không đưa ra con số nào, vì mức thu khác nhau theo từng trường, từng năm và theo quyết định của địa phương. Thay vào đó là cách lập bảng, những khoản hay bị bỏ sót, và các câu hỏi giúp ba mẹ biết mình đang so hai thứ cùng loại.
Học phí: miễn ở công lập, hỗ trợ ở tư thục
Từ năm học 2025–2026, theo nghị quyết của Quốc hội về miễn, hỗ trợ học phí, trẻ em mầm non học ở cơ sở giáo dục công lập được miễn học phí. Trẻ học ở cơ sở ngoài công lập, gồm trường tư thục, dân lập và nhóm lớp độc lập được phép hoạt động, được Nhà nước hỗ trợ học phí theo mức quy định. Cách hỗ trợ được thực hiện cụ thể ra sao, trừ trực tiếp vào học phí hay chi trả cho gia đình, theo hướng dẫn của địa phương từng năm.
Hai điều ba mẹ cần hiểu cho đúng. Thứ nhất, miễn học phí không có nghĩa là học công lập không tốn gì; các khoản ngoài học phí vẫn được thu theo quy định và thoả thuận. Thứ hai, khoản hỗ trợ ở tư thục thường chỉ bù một phần, phần chênh lệch giữa học phí của trường và mức hỗ trợ do gia đình đóng.
Khi hỏi trường tư thục, ba mẹ nên hỏi thẳng: "Khoản hỗ trợ học phí của Nhà nước được trường trừ vào đâu, ba mẹ cần làm giấy tờ gì để nhận?". Câu trả lời rõ ràng là dấu hiệu trường làm việc minh bạch. Chi tiết chính sách thay đổi theo văn bản hướng dẫn, ba mẹ kiểm thông tin hiện hành ở Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc UBND phường, xã.
Lập bảng: các khoản của hai loại trường đặt cạnh nhau
Bảng dưới là khung để ba mẹ tự điền. Cột giữa và cột cuối ghi tên khoản thường gặp; ba mẹ hỏi từng trường rồi điền số tiền tính theo năm vào giấy riêng:
| Nhóm khoản | Công lập thường có | Tư thục thường có |
|---|---|---|
| Học phí | Được miễn | Thu theo tháng, kỳ hoặc năm, trừ phần hỗ trợ |
| Tiền ăn | Theo mức thống nhất đầu năm, tính theo ngày | Có trường gộp vào học phí, có trường tách riêng |
| Phục vụ bán trú | Khoản thu cho người nấu, đồ dùng bán trú theo quy định | Thường đã gồm trong học phí |
| Khoản đầu năm | Đồ dùng cá nhân, đồng phục, bảo hiểm | Phí ghi danh, cơ sở vật chất, đồng phục, học cụ |
| Hoạt động thêm | Tự nguyện, thoả thuận, thu riêng | Có khoản trong học phí, có khoản thu riêng |
| Trông thêm giờ, thứ bảy | Nếu trường có tổ chức, thu theo thoả thuận | Có nơi miễn phí trong khung, có nơi thu |
| Đưa đón | Gia đình tự lo | Có xe của trường, thu riêng |
| Mùa hè | Có nơi tổ chức sinh hoạt hè, có nơi không | Thường học tiếp, thu như bình thường |
Mỗi dòng trong bảng ẩn một câu hỏi: khoản này bắt buộc hay tự nguyện, tính theo tháng hay theo ngày đi học, nghỉ ốm có được trừ không. Ghi chú câu trả lời cạnh con số; hai khoản có cùng tên ở hai trường có thể là hai thứ rất khác nhau.
Những khoản hay bị bỏ sót khi so
Khoản bị bỏ sót nhiều nhất là giờ trông thêm. Gia đình chuyển sang công lập vì miễn học phí, rồi phát hiện giờ trả trẻ sớm hơn giờ tan làm, phải trả thêm tiền trông muộn hoặc thuê người đón. Cộng cả năm, khoản này có khi thu hẹp khá nhiều khoảng cách so với tư thục.
Khoản thứ hai là mùa hè. Trường công lập nghỉ hè theo khung năm học; nếu trường không tổ chức sinh hoạt hè, gia đình cần người trông hoặc gửi bé lớp hè ở nơi khác vài tuần. Trường tư thục thường học quanh năm nên khoản này đã nằm trong học phí hằng tháng.
Khoản thứ ba là đưa đón và thời gian. Trường xa hơn tốn xăng, tốn thời gian của người đưa; nếu người đó phải xin về sớm hoặc đi muộn, đó là thu nhập bị mất. Ở những khu thường kẹt xe giờ cao điểm, chênh lệch vài cây số có thể là chênh lệch nửa giờ mỗi chuyến.
Một khoản nhỏ nhưng lặp lại là các đợt đóng góp trong năm: quà ngày lễ, hoạt động ngoại khoá, chụp ảnh kỷ yếu cuối năm lớp lá. Ở cả hai loại trường, những khoản này về nguyên tắc là tự nguyện; ba mẹ ghi lại để biết thực tế một năm đã chi bao nhiêu.
Khoản thứ tư là chi phí khi chuyển đổi: tiền cọc ở trường cũ có thể không hoàn, khoản đầu năm ở trường mới phải đóng lại, đồng phục mới, đồ dùng mới. Phần tiền cọc và hoàn phí ở trường cũ đã có chuyên mục riêng trên trang.
Cách tính tổng chi phí một năm cho từng lựa chọn
Các bước dưới đây giúp ba mẹ có hai con số so được với nhau. Làm trên giấy hoặc bảng tính, mỗi lựa chọn một cột:
- Liệt kê đủ các khoản theo bảng ở trên, hỏi từng trường cho từng dòng, không bỏ trống dòng nào; nếu không có thì ghi không có.
- Quy mọi khoản về một năm: khoản theo tháng nhân với số tháng bé thật sự học, khoản đầu năm cộng một lần, khoản theo ngày nhân số ngày đi học dự kiến.
- Trừ phần hỗ trợ học phí nếu học tư thục, theo cách trường hướng dẫn.
- Cộng chi phí ngoài trường: đưa đón, trông muộn, trông mùa hè, người đón thay.
- Ghi thêm một dòng chi phí thời gian: mỗi ngày ai mất bao nhiêu phút cho đưa đón, có ảnh hưởng công việc không.
- So hai cột, rồi so với ngân sách gia đình cho cả năm sau, tính khả năng học phí tư thục được điều chỉnh khi lên lớp.
Kết quả cuối cùng thường không phải là một bên rẻ hẳn, bên kia đắt hẳn, mà là một khoảng chênh lệch cụ thể. Có con số này, câu hỏi thật sự trở nên rõ: khoảng chênh lệch đó mua được gì cho bé và cho gia đình, có đáng không với hoàn cảnh nhà mình.
Đọc bảng công khai và hỏi về thay đổi giữa năm
Cơ sở giáo dục thuộc mọi loại hình đều có trách nhiệm công khai các khoản thu theo quy định về thực hiện công khai trong ngành giáo dục. Ở trường công lập, bảng công khai thường dán ở bảng tin trường và gửi phụ huynh đầu năm. Ở trường tư thục, mức học phí và các khoản thu thường có trong tài liệu tuyển sinh hoặc hợp đồng.
Khi đọc, ba mẹ để ý ba điều. Một là khoản nào được ghi là tự nguyện, khoản nào là bắt buộc. Hai là đơn vị tính: theo tháng, theo ngày, theo năm. Ba là thời điểm áp dụng: mức này cho năm học nào, có thể điều chỉnh khi nào.
Với trường tư thục, nên hỏi thêm: những năm gần đây học phí được điều chỉnh bao lâu một lần, thông báo trước bao lâu, hợp đồng ghi gì về việc điều chỉnh. Một trường thông báo rõ và sớm giúp gia đình có thời gian chuẩn bị, kể cả khi mức tăng không nhỏ. Với trường công lập, các khoản thu ngoài học phí cũng có thể thay đổi theo năm theo quyết định của địa phương và thoả thuận với ban đại diện cha mẹ học sinh.
Giữ lại bảng công khai và biên lai của năm hiện tại là thói quen nên có. Khi có khoản nào khác với những gì đã công khai, ba mẹ có cơ sở để hỏi lại ban giám hiệu hoặc ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp, một cách bình tĩnh và cụ thể, thay vì chỉ dựa vào trí nhớ.
Khi có thêm con thứ hai, thứ ba
Gia đình có hai con cùng tuổi mầm non nhân đôi mọi khoản. Đây là lúc nhiều nhà cân nhắc lại lựa chọn: cho cả hai bé học công lập, cho bé lớn học công lập còn bé nhỏ học tư thục vì công lập không có chỗ nhà trẻ, hoặc cho hai bé học cùng một trường để đưa đón một lần.
Có trường tư thục giảm học phí cho anh chị em ruột học cùng trường, mức giảm khác nhau. Có trường không. Ba mẹ nên hỏi chính sách này ngay từ đầu, kể cả khi em bé còn nhỏ, vì nó ảnh hưởng đến bài toán hai, ba năm tới.
Cho hai bé học ở hai trường khác nhau có thể tiết kiệm học phí nhưng tốn thêm một chuyến đưa đón và hai lịch nghỉ khác nhau. Ba mẹ nên tính cả phần mệt mỏi này vào bảng, không chỉ phần tiền.
Cũng nên nhìn xa hơn một năm. Bé lớn sắp vào tiểu học sẽ giải phóng một khoản, trong khi bé nhỏ có thể vừa đến tuổi được xét vào công lập. Vẽ một dòng thời gian ba năm, ghi mỗi năm từng bé học ở đâu, giúp ba mẹ thấy năm nào gánh nặng nhất và chuẩn bị trước, thay vì bất ngờ vào tháng tám.
Chi phí chỉ là một dòng trong quyết định
Sau khi có bảng chi phí rõ ràng, ba mẹ đặt nó cạnh những điều khác: bé có hợp nếp lớp đông không, giờ giấc có khớp không, trường có gần không, cô có tận tâm không. Một trường hợp túi tiền nhưng bé khóc mỗi sáng nhiều tháng liền không phải là lựa chọn tiết kiệm. Một trường đắt hơn nhưng gia đình phải gồng mình, bỏ những khoản khác cho bé như sách, đi chơi, khám sức khoẻ, cũng không hẳn là lựa chọn tốt.
Điều nên tránh là chọn trường theo mức giá như một thước đo chất lượng. Học phí cao không bảo đảm chăm sóc tốt; miễn học phí không có nghĩa là chất lượng thấp. Thứ đáng để trả tiền là những điều cụ thể ba mẹ đã quan sát được: lớp ít bé hơn, giờ trông phù hợp, bếp làm món riêng cho bé dị ứng.
Nếu gia đình ở khu Quận 12 cũ đang tính chuyển con sang một trường tư thục nhưng lo chênh lệch chi phí, ba mẹ có thể tìm hiểu chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School ở bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông: học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu. Ba mẹ mang theo biên lai trường hiện tại khi đến trao đổi.
Câu hỏi thường gặp
Học mầm non công lập có phải đóng tiền gì không?
Trẻ học công lập được miễn học phí từ năm học 2025–2026, nhưng gia đình vẫn đóng tiền ăn và các khoản phục vụ bán trú, cùng những khoản thoả thuận khác theo quy định của địa phương. Ba mẹ xem bảng công khai của trường để biết chi tiết.
Học mầm non tư thục có được hỗ trợ học phí không?
Theo chính sách miễn, hỗ trợ học phí áp dụng từ năm học 2025–2026, trẻ học ở cơ sở ngoài công lập được hỗ trợ học phí theo mức Nhà nước quy định. Ba mẹ hỏi trường cách nhận và kiểm hướng dẫn hiện hành của địa phương.
Vì sao chuyển sang công lập mà chi phí không giảm nhiều như nghĩ?
Thường vì các khoản ngoài học phí: tiền ăn, trông muộn, trông mùa hè, đưa đón, người đón thay. Lập bảng đủ các khoản theo năm sẽ thấy rõ khoảng chênh lệch thật.
Tiền ăn ở trường mầm non có được trừ khi bé nghỉ ốm không?
Nhiều trường tính tiền ăn theo ngày đi học và trừ hoặc chuyển sang tháng sau khi bé nghỉ có báo trước. Cách làm khác nhau theo trường, ba mẹ hỏi rõ trước khi nhập học.
Học phí tư thục có tăng giữa năm không?
Tuỳ hợp đồng. Đa số trường điều chỉnh vào đầu năm học và thông báo trước. Ba mẹ đọc điều khoản về điều chỉnh học phí trong hợp đồng và hỏi lịch sử điều chỉnh những năm gần đây.
Có nên chọn trường theo mức học phí không?
Học phí không phải thước đo chất lượng. Ba mẹ nên chọn theo những điều cụ thể đã quan sát và nhu cầu của bé, rồi xem chi phí có nằm trong khả năng gia đình lâu dài không.