Bé cần được chia tay trường cũ một cách rõ ràng: biết hôm nào là ngày cuối, được nói lời tạm biệt với cô và bạn, và được mang về một kỷ niệm nhỏ. Một cuộc chia tay có chuẩn bị giúp bé khép lại chuyện cũ, nên khi vào trường mới bé không còn mang theo cảm giác bị cắt ngang giữa chừng.
Nhiều gia đình bỏ qua bước này vì bận, vì ngại nói chuyện nghỉ học với trường, hoặc vì nghĩ trẻ nhỏ không để ý. Thực tế trẻ để ý rất nhiều. Bé có thể hỏi về cô cũ, bạn cũ hàng tuần sau đó, và nếu chưa được tạm biệt, câu hỏi "sao con không được gặp cô nữa" sẽ lặp lại lâu hơn.
Dưới đây là các việc theo thứ tự: báo trường cũ sao cho êm, chuẩn bị bé cho ngày cuối, gợi ý món quà và nghi thức nhỏ, cách giữ liên lạc với bạn cũ một cách thực tế, và những tình huống chia tay khó hơn bình thường.
Vì sao bé cần một buổi chia tay?
Trẻ mầm non gắn bó với người chăm sóc hằng ngày theo cách rất thật. Cô chủ nhiệm là người bé gặp nhiều giờ mỗi ngày, người dỗ khi bé ngã, người biết bé thích ngủ nghiêng bên nào. Mất đi người ấy mà không một lời tạm biệt, với bé giống như người đó bỗng biến mất. Bé không hiểu vì sao, và có thể lo rằng người lớn khác cũng sẽ biến mất như vậy.
Một buổi chia tay cho bé một cái kết có đầu có đuôi. Bé biết cô vẫn ở đó, vẫn thương bé, chỉ là bé sẽ đi học ở chỗ khác. Điều này làm câu chuyện trong đầu bé trọn vẹn hơn, và giúp bé mở lòng với cô mới thay vì so sánh, chờ đợi cô cũ quay lại.
Chia tay cũng là cơ hội để bé tập một kỹ năng sống: nói lời cảm ơn và tạm biệt. Đây là kỹ năng sẽ theo bé lên lớp một, lên những lần đổi lớp, đổi nhà sau này.
Cuối cùng, chia tay đàng hoàng giữ mối quan hệ tốt giữa gia đình và trường cũ. Gia đình có thể cần trường cũ xác nhận giấy tờ, nhận xét về bé, hay đơn giản là còn gặp nhau trong khu phố. Không có lý do gì để rời đi trong im lặng.
Báo với trường cũ và cô chủ nhiệm thế nào cho êm
Phần thủ tục giấy tờ và tiền bạc có các mục riêng trên trang. Ở đây chỉ nói về cách báo để cô kịp chuẩn bị cho bé chia tay:
- Báo người phụ trách và cô chủ nhiệm cùng lúc, theo đúng thời hạn báo nghỉ trong hợp đồng hoặc nội quy của trường. Cô biết sớm thì có thời gian chuẩn bị cho bé và cho cả lớp.
- Nói lý do ngắn gọn, trung tính: chuyển nhà, đổi giờ làm, gia đình chọn chương trình khác. Không cần tranh luận, không cần giải thích quá nhiều.
- Cảm ơn cụ thể: nhắc một điều cô đã làm cho bé, như dạy bé tự xúc cơm hay dỗ bé những ngày đầu. Lời cảm ơn cụ thể có giá trị hơn lời chung chung.
- Hỏi cô có thể giúp bé chia tay với lớp không: nhiều cô có thói quen cho cả lớp hát, chụp ảnh chung hay vẽ tặng bạn sắp đi.
- Xin cô ghi lại vài điều về bé mà cô quan sát được: thói quen ăn ngủ, điều bé thích, điều bé ngại. Thông tin này rất có ích cho cô ở trường mới.
Nếu gia đình chuyển trường vì không hài lòng với một điều gì ở trường cũ, ba mẹ vẫn có thể góp ý bằng văn bản với người phụ trách, tách riêng khỏi cuộc chia tay của bé. Bé không cần chứng kiến chuyện người lớn chưa đồng ý với nhau.
Chuẩn bị cho bé trước ngày cuối
Cho bé biết ngày nào là ngày cuối. Đánh dấu bằng cách bé hiểu được: "sau hai lần ngủ nữa", "thứ sáu này". Trẻ không thích bị bất ngờ, kể cả với chuyện buồn.
Nói trước về cảm xúc có thể có. "Hôm đó con có thể thấy buồn, cô cũng có thể buồn. Buồn vì mình thương nhau." Cách nói này cho bé phép được buồn mà không sợ.
Để bé tự chọn một việc làm cho ngày cuối. Vẽ tranh tặng cô, mang theo món bánh nhỏ chia cho cả lớp nếu trường cho phép, hay chọn một bài hát muốn hát cùng bạn. Có việc để làm giúp bé chủ động thay vì chỉ bị động chịu cảnh chia tay.
Nhắc trước về đồ dùng sẽ mang về. Gối, chăn, khăn, bàn chải, bức tranh treo trên tường lớp. Một số bé hụt hẫng khi thấy đồ của mình bị dọn đi; báo trước giúp bé đỡ ngỡ ngàng.
Giữ lịch hôm đó nhẹ nhàng. Tránh xếp ngày cuối ở trường cũ trùng với ngày dọn nhà hay ngày đầu ở trường mới. Bé cần một khoảng nghỉ, dù chỉ là một ngày cuối tuần, giữa hai nơi.
Đón bé đúng giờ, hoặc sớm hơn một chút. Ngày cuối không nên là ngày bé ngồi chờ đến khi lớp vắng hết. Ba mẹ đến kịp lúc cả lớp còn đó để bé chào từng bạn, chào cô phụ, chào bác bảo vệ quen mặt. Trên đường về, hỏi bé hôm nay vui nhất lúc nào, buồn nhất lúc nào, rồi để bé kể theo ý mình. Buổi tối hôm đó nên là một buổi tối bình thường của gia đình, có bữa cơm quen và giờ ngủ quen, để bé thấy chia tay xong thì nhà vẫn như cũ.
Gợi ý quà và nghi thức chia tay nhỏ
Không cần tốn kém. Điều có ý nghĩa nhất với bé là bé được tham gia làm. Những gợi ý dưới đây phù hợp với hầu hết trường mầm non, nhưng ba mẹ nên hỏi trước quy định của trường về đồ ăn và quà:
- Tranh bé tự vẽ tặng cô, ba mẹ ghi giúp một câu bé muốn nói ở mặt sau.
- Ảnh chụp bé với cô và bạn trong ngày cuối, in ra một tấm để bé giữ ở nhà. Ba mẹ nên hỏi ý trường và các phụ huynh khác trước khi chia sẻ ảnh có con của người khác.
- Một cuốn sổ nhỏ "những người bạn của con": bé dán ảnh, ba mẹ ghi tên bạn bên cạnh. Bé có thể lật xem khi nhớ.
- Một bài hát hoặc một trò chơi cuối cùng cả lớp, nếu cô sắp xếp được.
- Lời cảm ơn của ba mẹ viết tay gửi cô và các cô phụ, nhắc đến những điều cụ thể.
- Một món đồ nhỏ của lớp cũ mà cô đồng ý cho bé mang về, như hình dán, chiếc huy hiệu tự làm.
Tránh những nghi thức kéo dài, quá xúc động trước mặt bé như người lớn khóc nhiều, ôm nhau lâu. Bé nhìn nét mặt người lớn để biết chuyện có đáng sợ không. Ba mẹ bình tĩnh, ấm áp là đủ.
Giữ liên lạc với bạn cũ: nên và không nên
Ở tuổi mầm non, tình bạn có thật nhưng cũng thay đổi nhanh. Một vài bé có người bạn thân được nhắc tên mỗi tối; nhiều bé khác chơi với cả lớp, không gắn riêng với ai. Ba mẹ quan sát xem con có người bạn nào đặc biệt không, rồi mới quyết định có cần giữ liên lạc hay không.
Nếu có, cách thực tế nhất là xin phụ huynh của bạn số liên lạc và hẹn một buổi đi chơi ở công viên, khu vui chơi gần nhà sau khi bé đã vào trường mới được vài tuần. Không nên hẹn quá sớm, vì gặp lại bạn cũ đúng lúc đang làm quen trường mới có thể làm bé nhớ và so sánh nhiều hơn.
Gọi video ngắn cũng là cách giữ liên lạc, với bé lớn từ bốn, năm tuổi. Bé nhỏ hơn thường chưa hứng thú với cuộc gọi, ba mẹ không cần ép.
Điều không nên là hứa "con sẽ gặp bạn thường xuyên" khi gia đình chưa sắp xếp được. Cũng không nên dùng chuyện gặp bạn cũ như phần thưởng cho việc chịu đi trường mới. Dần dần bé sẽ có bạn mới; tình bạn cũ có thể nhạt đi một cách tự nhiên, và điều đó không có gì đáng buồn.
Những tuần sau khi rời trường cũ: nỗi nhớ của bé đi đâu?
Chia tay xong không có nghĩa là bé hết nhớ. Trong vài tuần đầu ở trường mới, bé có thể gọi nhầm cô mới bằng tên cô cũ, kể về bạn cũ như thể vẫn học cùng, hoặc đòi mặc đồng phục cũ. Đây là cách trí nhớ của trẻ nhỏ làm việc: những gì quen thuộc vẫn còn nguyên trong đầu, và bé dùng chúng để hiểu nơi mới.
Ba mẹ không cần sửa từng lần bé gọi nhầm hay nhắc chuyện cũ. Nếu bé gọi cô mới bằng tên cô cũ, có thể nhẹ nhàng nhắc tên cô mới một lần, rồi để cô mới tự làm quen với bé. Nếu bé kể về bạn cũ, ba mẹ hỏi thêm về kỷ niệm đó, rồi hỏi tiếp ở lớp mới có ai chơi trò giống vậy không. Câu hỏi nối từ cũ sang mới giúp bé thấy hai nơi không đối lập nhau.
Cuốn sổ ảnh hay bức ảnh chụp ngày chia tay có ích ở giai đoạn này. Khi bé nhớ, bé lật xem, ba mẹ ngồi cùng và kể. Sau một thời gian, nhiều bé tự để cuốn sổ sang một bên vì đã có chuyện mới để kể. Đó là dấu hiệu bé đã khép lại trường cũ theo cách của mình.
Điều nên tránh là dùng trường cũ làm lời doạ hay lời so sánh, kiểu "ở trường cũ con đâu có khóc" hay "không ngoan thì về trường cũ". Những câu đó làm bé rối về chỗ đứng của mình và kéo dài thời gian làm quen.
Những cuộc chia tay khó hơn bình thường
Có những lần chuyển trường không cho phép một buổi chia tay đàng hoàng: gia đình phải dọn đi gấp, trường cũ đóng cửa, hoặc gia đình cho bé nghỉ ngay vì lo cho an toàn của con. Trong những trường hợp này, ba mẹ vẫn có thể giúp bé khép lại bằng cách khác: cùng bé vẽ một bức tranh tặng cô, nhờ người quen chuyển đến, hoặc chỉ đơn giản là nói với bé "con không kịp chào cô, nhưng cô biết con thương cô".
Nếu bé rời trường vì từng có trải nghiệm không hay ở đó, ba mẹ không cần ép bé chia tay hay nói lời tốt đẹp. Điều cần lúc này là bé cảm thấy an toàn. Nếu bé hay nhắc lại sự việc, sợ hãi, mất ngủ kéo dài, nên đưa bé đến gặp bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên viên tâm lý trẻ em để được hỗ trợ đúng cách.
Có bé lại không tỏ ra buồn gì cả khi rời trường cũ, rồi vài tuần sau mới hỏi về cô cũ. Đây cũng là phản ứng bình thường; ba mẹ trả lời thật, cho bé xem lại ảnh, kể chuyện về những ngày ở lớp cũ.
Gia đình ở các phường thuộc Quận 12 cũ đang tìm nơi đón bé chuyển đến kèm lớp chuyển tiếp làm quen có thể xem chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School ở trang chủ, với bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cho bé quay lại thăm trường cũ sau khi đã chuyển không?
Nên chờ đến khi bé đã quen trường mới, thường sau vài tuần đến một vài tháng. Quay lại quá sớm có thể làm bé nhớ và so sánh, đòi về trường cũ. Khi bé đã ổn, một lần ghé chào cô vào dịp lễ có thể là kỷ niệm đẹp, nếu trường cũ đồng ý.
Bé cứ nhắc cô cũ mãi sau khi chuyển trường thì có sao không?
Thường không sao. Nhắc cô cũ là cách bé giữ một kỷ niệm đẹp và xử lý nỗi nhớ. Ba mẹ lắng nghe, kể chuyện cùng con, không so sánh cô cũ với cô mới. Nếu sau nhiều tuần bé vẫn từ chối gần gũi cô mới, nên trao đổi với cô mới để tìm cách kết nối.
Tặng quà gì cho cô giáo cũ khi chuyển trường là phù hợp?
Món quà có ý nghĩa nhất thường là thứ bé tự làm như tranh vẽ, thiệp, kèm lời cảm ơn cụ thể của ba mẹ. Nếu muốn tặng thêm, nên chọn món nhỏ và hỏi trước quy định của trường, vì một số trường có quy định riêng về việc nhận quà.
Có nên nói với các bạn trong lớp là bé sắp chuyển đi không?
Nên để cô chủ nhiệm quyết định cách nói với lớp, vì cô biết cách làm cho các bé khác không lo lắng. Thông thường cô sẽ nói ngắn rằng bạn sẽ học trường mới, rồi cho cả lớp chào tạm biệt bạn vào ngày cuối.
Ba mẹ đang không vui với trường cũ thì có cần tổ chức chia tay không?
Bé vẫn cần được chào cô và bạn, vì mối gắn bó của bé không phụ thuộc vào chuyện của người lớn. Ba mẹ có thể giữ buổi chia tay thật đơn giản và tách riêng việc góp ý với trường. Nếu lý do liên quan đến an toàn của bé, ưu tiên sự an toàn trước.
Bé không buồn chút nào khi rời trường cũ có phải là bé không gắn bó?
Không hẳn. Có bé chưa hiểu hết thế nào là ngày cuối, có bé xử lý cảm xúc chậm và vài tuần sau mới nhắc. Cũng có bé thật sự sẵn sàng cho nơi mới. Ba mẹ cứ để ý trong vài tuần đầu ở trường mới và trả lời khi bé hỏi.