Khi chuyển từ tỉnh khác vào TP.HCM, cách ít rủi ro nhất là chốt khu vực sống trước, tìm trường trong khu đó sau, và giữ chỗ trường trước ngày cả nhà vào ở hẳn. Ba mẹ không cần biết rõ cả thành phố; chỉ cần biết thật kỹ một bán kính nhỏ quanh nhà và quanh chỗ làm.
Khác với chuyển nhà trong cùng thành phố, chuyển tỉnh đi kèm nhiều thứ mới một lúc: khí hậu, giọng nói, món ăn, giao thông, không có ông bà gần để đỡ đần. Trẻ mầm non không hiểu hết những thay đổi đó nhưng cảm nhận được qua nếp sinh hoạt. Một ngôi trường được chọn kỹ, gần nhà, giờ giấc hợp với ba mẹ, là thứ giúp cả nhà đứng vững nhanh nhất ở nơi mới.
Bài viết đi theo thứ tự ba mẹ thường phải làm: chọn khu ở, tìm trường từ xa, chuyến đi xem trường ngắn ngày, giấy tờ mang theo từ tỉnh, rồi những điều bé sẽ phải quen.
Chọn khu ở trước hay chọn trường trước?
Với gia đình mới vào thành phố, công việc của ba mẹ thường quyết định khu vực sống. Ở TP.HCM, một quãng đường mười cây số có thể mất cả tiếng lúc tan tầm, nên ba mẹ ở gần chỗ làm giúp tiết kiệm thời gian mỗi ngày hơn bất kỳ yếu tố nào. Vì vậy thứ tự hợp lý là: khoanh khu vực theo chỗ làm, chọn vài khu nhà có thể thuê hoặc mua trong khả năng, rồi xem khu nào có trường mầm non ưng ý trong bán kính đi lại dễ dàng.
Ba mẹ cũng nên tính đến những thay đổi có thể đến trong một hai năm tới. Nếu công việc ở thành phố còn đang thử, chưa chắc ở lâu, một chỗ thuê ngắn hạn gần chỗ làm và một trường nhận quanh năm, không đòi khoản đóng dài hạn lớn, sẽ linh hoạt hơn. Nếu đã chắc ở lâu, ba mẹ có thể nghĩ xa hơn tới trường tiểu học trong khu, để bé có bạn cùng khu từ những năm mầm non.
Có gia đình làm ngược lại vì đã biết trước một trường muốn gửi, chẳng hạn trường người quen đã gửi con và tin tưởng. Cách này cũng được, miễn là ba mẹ tính kỹ đường đi làm. Một ngôi trường tốt mà mỗi ngày cả nhà phải vượt nửa thành phố thì sau vài tháng sẽ thành gánh nặng.
Nếu dự định gửi trường công lập, ba mẹ cần nhớ tuyển sinh công lập thường xét theo địa bàn cư trú. Chưa có nơi cư trú ổn định trong thành phố thì chưa nên trông vào một suất công lập cụ thể; nhiều gia đình mới đến chọn trường tư thục hoặc nhóm lớp được cấp phép trong năm đầu, rồi tính lại khi đã ổn định.
Tìm trường từ xa: hỏi ai, xem gì, cẩn thận điều gì
Người quen đã sống ở thành phố. Đồng hương, đồng nghiệp tương lai, bạn cũ có con nhỏ là nguồn thông tin gần gũi nhất. Hỏi cụ thể: con họ học ở đâu, đi lại thế nào, có điều gì họ ước biết trước khi chọn. Một câu chuyện thật đáng giá hơn nhiều bài quảng cáo.
Trang chính thức và nhóm phụ huynh. Trang của trường cho biết chương trình, giờ học, độ tuổi nhận. Nhóm phụ huynh theo khu vực cho thấy những chuyện thường ngày. Cả hai đều là một phía; ghi lại câu hỏi để hỏi trực tiếp khi đi xem.
Gọi video với trường. Nhiều trường đồng ý cho xem lớp, sân chơi, phòng ngủ qua cuộc gọi video ngoài giờ trẻ học. Đây là cách sàng lọc tốt trước khi dành tiền và thời gian cho chuyến đi.
Cẩn thận với lời hứa giữ chỗ chắc chắn. Nếu được yêu cầu chuyển tiền giữ chỗ khi chưa từng đến trường, ba mẹ nên hỏi rõ điều kiện hoàn lại bằng văn bản, kiểm trường có được phép hoạt động không, và ưu tiên đóng khi đã đến tận nơi.
Đừng chọn chỉ vì gần chỗ ở tạm. Nhiều gia đình ở tạm nhà người thân vài tuần đầu. Trường nên gần chỗ ở lâu dài, không phải chỗ ở tạm, để bé không phải đổi thêm lần nữa.
Chuyến đi xem trường ngắn ngày: làm gì trong hai ba ngày
Nhiều gia đình chỉ có một chuyến vào thành phố trước khi chuyển hẳn. Để chuyến đi có ích, ba mẹ có thể xếp theo trình tự sau:
- Trước chuyến đi, hẹn trước với hai ba trường đã sàng lọc, xin giờ được đến xem khi lớp đang hoạt động.
- Ngày đầu, đi xem nhà hoặc khu ở dự định, đi thử quãng đường từ đó đến chỗ làm và đến từng trường vào giờ cao điểm.
- Ngày thứ hai, đến xem trường: lớp đúng tuổi của bé, chỗ ngủ, khu vệ sinh, bếp, sân chơi, cách cô đón trẻ buổi sáng.
- Hỏi trường về chỗ trống, ngày có thể nhập học, giấy tờ cần mang và thời gian giữ chỗ.
- Nếu bé đi cùng, cho bé chơi ở sân trường hoặc học thử một buổi ngắn nếu trường cho phép, quan sát cách bé phản ứng.
- Ngày cuối, ba mẹ ngồi lại so các trường bằng cùng một bảng tiêu chí rồi mới quyết định giữ chỗ.
Chuyến đi ngắn không đủ để biết hết một ngôi trường, nhưng đủ để loại những nơi không hợp và chọn ra nơi ba mẹ thấy yên tâm nhất. Phần còn lại sẽ rõ dần trong những tuần đầu bé đi học.
Những thứ nên mang theo từ tỉnh vì vào rồi khó lấy
Bộ hồ sơ nhập trường nói chung có bài riêng trong danh mục thủ tục. Ở đây chỉ là những giấy tờ, thông tin dễ bị bỏ lại khi chuyển tỉnh, vì sau này xin lại phải nhờ người về tận nơi:
- Sổ tiêm chủng giấy của bé, và nếu được, xác nhận các mũi đã tiêm từ trạm y tế nơi bé tiêm, phòng khi dữ liệu trên hệ thống chưa đủ.
- Giấy xác nhận đã học, sổ theo dõi hoặc phiếu nhận xét từ trường cũ ở tỉnh, kèm số liên lạc của trường để trường mới hỏi khi cần.
- Kết quả khám bệnh, đơn thuốc, ghi chú của bác sĩ nếu bé có bệnh mạn tính, dị ứng hay từng nằm viện.
- Bản chụp giấy khai sinh và các giấy tờ hộ tịch của bé; bản chính giữ cẩn thận trong túi tài liệu đi cùng ba mẹ, không để trong thùng gửi xe.
- Thẻ bảo hiểm y tế của bé và thông tin nơi đăng ký khám ban đầu, để kịp đổi sang cơ sở gần nhà mới.
- Vài dòng ghi lại thói quen của bé ở trường cũ do cô viết hoặc ba mẹ hỏi cô: giờ ngủ, món bé thích, cách dỗ bé khi buồn.
Giấy tờ đầy đủ không làm bé được nhận nhanh hơn, nhưng tránh cảnh phải nhờ ông bà ở quê lặn lội đi xin lại một tờ giấy khi cả nhà đã ở cách xa hàng trăm cây số.
Những khác biệt bé sẽ gặp ở thành phố
Bé từ tỉnh vào TP.HCM có thể gặp những điều ba mẹ không để ý: giọng nói của cô và bạn khác giọng ở nhà, nhiều từ gọi đồ vật khác nhau giữa các vùng. Bé có thể ngại nói những ngày đầu vì sợ bạn không hiểu. Ba mẹ nhắc với cô điều này để cô kiên nhẫn hơn, và ở nhà vẫn nói với bé bằng giọng quen thuộc; bé sẽ tự quen giọng mới sau một thời gian.
Nhịp một ngày ở lớp cũng có thể khác. Có trường ở tỉnh cho bé về ăn trưa ở nhà hoặc học nửa ngày; nhiều trường ở thành phố học cả ngày, ăn và ngủ trưa ở lớp. Bé quen ngủ trưa ở nhà với ông bà có thể khó ngủ ở lớp đông bạn những tuần đầu. Ba mẹ hỏi trước giờ giấc của trường mới, và nếu khác nhiều thì tập dần giờ ăn ngủ cho bé ở nhà trước ngày nhập học.
Không gian cũng khác. Nhiều bé quen sân vườn rộng, chạy chơi tự do quanh nhà ông bà; vào thành phố là căn hộ, nhà trong hẻm, đường đông xe. Trường có sân chơi ngoài trời hoặc giờ vận động đều đặn sẽ giúp bé bớt bức bối. Cuối tuần, đưa bé ra công viên gần nhà để bé có chỗ chạy nhảy.
Thời tiết miền Nam nắng nóng quanh năm, mùa mưa có những cơn mưa lớn buổi chiều. Gia đình từ miền Bắc vào cần chuẩn bị quần áo mỏng, áo mưa cho bé, và hỏi trường về cách cho bé uống nước, nghỉ trong bóng mát. Món ăn ở trường cũng có thể ngọt hơn hoặc nêm khác vị nhà; bé thường quen dần, ba mẹ chỉ cần báo cô những món bé thật sự không ăn được.
Những tuần đầu: bé làm quen thành phố trước khi làm quen trường
Khi cả nhà vừa đến, bé chưa biết căn nhà mới, con hẻm mới, chợ mới. Nếu có thể, ba mẹ dành vài ngày đầu cho bé đi dạo quanh khu: ra công viên gần nhà, ghé tiệm tạp hoá, chào bác hàng xóm. Những điều nhỏ đó giúp bé thấy nơi ở mới là của mình, không phải một chỗ lạ phải chịu đựng.
Một mẹo đơn giản là đi ngang trường mới vài lần trước ngày nhập học, chỉ cho bé cổng trường, sân chơi nhìn từ ngoài vào, và nói ngày nào bé sẽ vào đó học. Bé biết trước ngôi trường trông thế nào thì ngày đầu bớt sợ hơn so với bị đưa thẳng vào một nơi hoàn toàn mới.
Ba mẹ cũng giữ những sợi dây với quê: gọi video cho ông bà vào giờ cố định, treo một tấm ảnh gia đình ở quê trong phòng bé, giữ một món ăn quen trong bữa tối. Bé không cần quên nơi cũ để quen nơi mới; có sợi dây với nơi cũ, bé thường bình tĩnh hơn khi gặp điều lạ ở trường.
Nếu bé là con đầu và đây là lần đầu bé đi trường ở thành phố, ba mẹ có thể hỏi trường về những tuần làm quen với giờ học ngắn hơn. Chuyển tỉnh cộng với lần đầu xa ba mẹ cả ngày là hai thay đổi cùng lúc, cho bé đi từng bước sẽ đỡ hơn nhiều.
Khi không có ông bà gần để đỡ đần
Ở quê, ông bà, cô chú thường là người đón thay khi ba mẹ bận. Vào thành phố, ba mẹ thường chỉ có nhau. Vì vậy khi chọn trường, giờ đón và chính sách trông muộn quan trọng hơn nhiều so với khi còn ở tỉnh. Hỏi trường cụ thể: đón trễ thì bé chờ ở đâu, ai trông, phải báo trước thế nào.
Ba mẹ cũng nên chuẩn bị sẵn một người đón dự phòng: đồng nghiệp tin cậy, phụ huynh cùng lớp ở gần, người thân sống trong thành phố. Đăng ký tên người này với trường theo đúng quy định đón trẻ của trường, đừng đợi đến hôm có việc gấp mới gọi điện xin.
Những tháng đầu, ba mẹ cũng cần tự chăm mình. Chuyển tỉnh với con nhỏ là giai đoạn mệt, và trẻ cảm nhận rất rõ khi ba mẹ căng thẳng. Một nếp sinh hoạt đơn giản, bữa tối cố định, giờ ngủ đều, giúp cả nhà có điểm tựa. Nếu gia đình chọn sống ở khu Quận 12 cũ, Global Star School có chương trình Sang Ngang Mầm Non nhận bé từ trường khác chuyển đến ở bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông; học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển vào TP.HCM nên tìm nhà trước hay tìm trường trước?
Thường nên khoanh khu vực sống theo chỗ làm trước, rồi tìm trường trong bán kính đi lại dễ dàng quanh khu đó. Giao thông giờ cao điểm ở thành phố khiến một trường xa chỗ ở và chỗ làm nhanh chóng thành gánh nặng mỗi ngày.
Mới vào thành phố chưa có tạm trú thì bé có vào được trường công lập không?
Trường công lập thường xét tuyển theo địa bàn cư trú, nên chưa có nơi cư trú trong thành phố thì khó có suất. Ba mẹ nên đăng ký tạm trú sớm và hỏi UBND phường, xã nơi ở về hướng dẫn tuyển sinh năm hiện hành.
Có nên chuyển tiền giữ chỗ cho một trường chưa từng đến xem?
Nên thận trọng. Hỏi rõ điều kiện hoàn lại bằng văn bản, kiểm trường có được phép hoạt động, và ưu tiên xem trường qua cuộc gọi video hoặc đến tận nơi trước. Nhiều trường đồng ý giữ chỗ ngắn hạn mà không cần chuyển tiền ngay.
Bé nói giọng vùng khác có bị khó hòa nhập không?
Những ngày đầu bé có thể ngại nói vì sợ bạn không hiểu, nhưng trẻ mầm non thường quen giọng mới khá nhanh. Ba mẹ báo cô để cô kiên nhẫn, và ở nhà vẫn nói với bé bằng giọng quen thuộc.
Chuyển tỉnh có cần xin giấy chuyển trường mầm non không?
Bậc mầm non thường không có thủ tục chuyển trường với mẫu giấy thống nhất như bậc phổ thông. Trường mới có thể hỏi giấy xác nhận đã học hoặc nhận xét từ trường cũ. Ba mẹ nên xin sẵn trước khi rời tỉnh vì sau này nhờ người đi xin lại khá mất công.
Nên cho bé vào trường mới ngay khi vừa đến thành phố không?
Nếu có thể, cho bé vài ngày đến một tuần làm quen nhà mới, đi dạo quanh khu, ngủ quen chỗ mới rồi mới đi học. Bé có thời gian ổn định nếp ăn ngủ thì những ngày đầu ở trường sẽ nhẹ nhàng hơn.