Chuyển con từ mầm non công lập sang tư thục là hợp lý khi trường hiện tại không còn khớp với một nhu cầu cụ thể của gia đình: giờ đón trả không theo kịp giờ làm, bé cần lớp ít bạn hơn hoặc chăm sóc riêng về ăn, ngủ, sức khoẻ, hoặc gia đình chuyển nhà ra khỏi tuyến. Trường tư thục nhận trẻ quanh năm nếu còn chỗ, nên phần thủ tục thường đơn giản; điều cần cân nhắc kỹ là chi phí lâu dài và việc chọn đúng trường.
Ngược lại, nếu lý do chỉ là cảm giác "tư thục chắc chăm kỹ hơn" hoặc vì vài lần bé khóc lúc đến lớp, ba mẹ nên dừng lại hỏi thêm. Rời trường công lập rồi muốn quay lại thường phải đợi đợt tuyển sinh và còn phụ thuộc chỉ tiêu.
Bài dưới đây giúp ba mẹ gọi đúng tên lý do, tính chi phí trọn năm, chọn trường tư thục bằng những câu hỏi cụ thể, và chuẩn bị cho bé chuyển sang một nếp mới.
Những lý do hợp lý để rời trường công lập
Giờ đón trả không khớp giờ làm. Ba mẹ làm ca, làm xa hoặc tan làm muộn, ngày nào cũng phải nhờ người đón hoặc chạy vội. Kéo dài nhiều tháng, chuyện này làm cả nhà căng thẳng và bé cũng cảm nhận được. Trường tư thục có giờ trông muộn có thể gỡ được nút này.
Bé cần sự chú ý riêng mà lớp đông khó đáp ứng. Bé dị ứng thức ăn cần bếp làm món riêng, bé chậm nói cần cô trò chuyện nhiều, bé rất nhạy cảm cần nhóm nhỏ. Lớp công lập đông vẫn có những cô rất tận tâm, nhưng nếu đã trao đổi mà thực tế vẫn không đáp ứng được, đổi môi trường là chuyện đáng tính.
Gia đình chuyển ra khỏi tuyến. Chuyển nhà sang phường, xã khác giữa năm, trường công lập nơi mới chưa có chỗ; một trường tư thục gần nhà mới là cách để bé tiếp tục đi học mà không phải nghỉ chờ.
Muốn một phương pháp giáo dục cụ thể. Có gia đình muốn con theo một phương pháp như Montessori, học qua dự án, nhiều vận động ngoài trời. Đây là lý do chính đáng nếu ba mẹ đã tìm hiểu phương pháp và đã xem tận mắt cách trường làm, không chỉ đọc tên.
Những lý do nên hỏi lại trước khi quyết
Có những lý do nghe hợp lý nhưng chưa đủ để rời trường. Bé khóc khi đến lớp trong vài tuần đầu năm, bé kể bị bạn giành đồ chơi một hai lần, ba mẹ thấy ảnh lớp đông nên lo con không được để ý: những chuyện này xảy ra ở mọi trường, công lập hay tư thục. Đổi trường vì chúng thường chỉ đổi chỗ, còn chuyện vẫn lặp lại ở nơi mới.
Một lý do khác cần hỏi kỹ là áp lực từ xung quanh: bạn bè, đồng nghiệp đều cho con học tư thục, hoặc thấy một trường quảng cáo nhiều. Lựa chọn của nhà khác dựa trên hoàn cảnh của nhà họ. Câu hỏi đúng là "con mình đang thiếu điều gì cụ thể mà trường mới có", không phải "các nhà khác chọn gì".
Trước khi quyết, ba mẹ nên gặp cô chủ nhiệm hoặc ban giám hiệu trường hiện tại một lần, nói rõ điều đang lo. Nhiều chuyện được giải quyết ngay trong trường: đổi chỗ ngủ, cô để ý thêm giờ ăn, sắp xếp người đón muộn. Nếu sau buổi nói chuyện mọi thứ vẫn vậy, quyết định chuyển sẽ vững hơn và ba mẹ cũng không còn day dứt.
Một phép thử đơn giản: ba mẹ viết ra lý do muốn chuyển trong một câu, rồi tự hỏi trường tư thục định chuyển đến sẽ giải quyết đúng câu đó bằng cách nào, cụ thể ai làm, làm lúc nào trong ngày. Nếu câu trả lời chỉ là "chắc ở đó tốt hơn", lý do chưa đủ rõ. Nếu trả lời được, chẳng hạn "trường trông bé tới sau giờ tan làm của mẹ, bếp nấu riêng món không trứng", thì ba mẹ đã có cơ sở để đi tiếp.
Tính chi phí trọn năm trước khi ký
Rời công lập, phần thay đổi lớn nhất là chi phí, vì trẻ học công lập được miễn học phí. Để không bị bất ngờ, ba mẹ lập bảng các khoản ở trường tư thục dự định chuyển đến, ghi đủ cả những khoản không nằm trong học phí:
| Nhóm khoản | Hỏi trường điều gì | Ghi chú |
|---|---|---|
| Học phí | Thu theo tháng, kỳ hay năm; đóng trước có giảm không; giữa năm vào thì tính từ đâu | Phần hỗ trợ học phí của Nhà nước cho trẻ ngoài công lập trừ vào đâu |
| Tiền ăn | Tính theo ngày đi học hay trọn tháng; ngày nghỉ có trừ không | So với tiền ăn ở trường hiện tại |
| Khoản đầu năm | Phí ghi danh, cơ sở vật chất, đồng phục, học cụ | Chuyển giữa năm có tính theo tỉ lệ không |
| Hoạt động thêm | Khoản nào bắt buộc, khoản nào tự chọn | Đừng mặc định mọi hoạt động đã gồm trong học phí |
| Giờ thêm, xe đưa đón | Trông sớm, trông muộn, xe có thu riêng không | Đây thường là lý do chính để chuyển, tính kỹ |
| Tiền cọc, báo nghỉ | Cọc bao nhiêu, khi nào hoàn, báo nghỉ trước bao lâu | Đọc trong hợp đồng, không chỉ hỏi miệng |
Có bảng này, ba mẹ nhân lên mười hai tháng và so với ngân sách gia đình, tính cho cả năm sau nếu bé học tiếp. Một trường hợp với túi tiền năm nay nhưng tăng phí mỗi năm có thể thành gánh nặng khi gia đình có thêm em bé. Hỏi trường lịch sử điều chỉnh học phí những năm gần đây và thông báo trước bao lâu khi tăng.
Chọn trường tư thục: những câu hỏi tách được trường thật lòng với trường chỉ giỏi giới thiệu
Trường tư thục rất khác nhau, từ nhóm lớp nhỏ trong khu dân cư đến hệ thống nhiều cơ sở. Khi đi xem, ngoài việc nhìn phòng lớp và sân chơi, ba mẹ hỏi những câu sau và để ý cách trường trả lời:
- Trường đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép thành lập và cho phép hoạt động giáo dục chưa, có thể cho xem quyết định không?
- Lớp của con hiện có bao nhiêu bé, bao nhiêu cô, cô chủ nhiệm đã làm ở trường bao lâu?
- Giáo viên nghỉ việc nhiều không, năm vừa rồi lớp này có đổi cô không?
- Bếp nấu tại trường hay mua suất ăn từ ngoài, bé dị ứng thì xử lý thế nào?
- Khi bé ốm, bị ngã ở lớp, ai gọi ba mẹ và trong bao lâu?
- Có thể cho bé học thử vài buổi, ba mẹ quan sát một buổi được không?
Trường trả lời thẳng, cho xem giấy tờ, chấp nhận cho học thử thường là trường tự tin vào cách mình làm. Trường né tránh câu về giáo viên hay giấy phép, chỉ nói về ưu đãi, ba mẹ nên dè dặt. Kiểm giấy phép và cách đọc đánh giá trên mạng đã có bài riêng trong chuyên mục chọn trường mới.
Thủ tục: nhẹ hơn chiều ngược lại, nhưng đừng bỏ bước nào
Vì trường tư thục nhận trẻ theo thoả thuận, thủ tục thường gồm: phiếu thông tin của bé và gia đình, bản sao giấy khai sinh, thông tin cư trú để liên lạc, sổ tiêm chủng, thông tin sức khoẻ, và hợp đồng hoặc bản cam kết với trường. Một số trường muốn xem nhận xét của trường cũ để xếp lớp phù hợp.
Ở trường công lập, ba mẹ báo với cô chủ nhiệm và ban giám hiệu, xin lại các giấy tờ của bé, thông tin sức khoẻ, kết quả cân đo, nhận xét nếu có. Các khoản đã đóng như tiền ăn, khoản thu thoả thuận được xử lý theo quy định thu chi của trường; ba mẹ hỏi rõ và giữ biên lai. Vì trường công lập không giữ chỗ cho bé sau khi nghỉ, ba mẹ nên chắc chắn với quyết định trước khi rút hồ sơ.
Hợp đồng với trường tư thục là phần cần đọc chậm nhất: điều khoản báo nghỉ, tiền cọc, chính sách khi trường đổi giờ hoặc đổi cơ sở, quyền của ba mẹ khi muốn chấm dứt. Hỏi những chỗ chưa rõ trước khi ký, đề nghị ghi vào văn bản những gì trường đã hứa miệng.
Về giấy tờ nhân thân, ba mẹ nên giữ bản chính ở nhà và chỉ nộp bản sao. Trường tư thục cũng là nơi lưu thông tin cá nhân của bé và cả nhà, nên có quyền hỏi trường lưu ở đâu, ai được xem, có chia sẻ cho bên thứ ba như đơn vị xe đưa đón hay đơn vị cung cấp ứng dụng không.
Ba tháng đầu sau khi chuyển: theo dõi gì để biết quyết định đúng
Quyết định chuyển sang tư thục được làm vì một lý do cụ thể, nên cách đánh giá cũng nên bám vào lý do đó. Nếu chuyển vì giờ đón trả, sau ba tháng hãy hỏi: cả nhà có còn phải chạy vội mỗi chiều không, bé có ở lại trường quá lâu mỗi ngày không. Nếu chuyển vì bé cần được để ý hơn về ăn ngủ, hãy nhìn bé ăn có đều hơn, giấc ngủ trưa có ổn hơn không.
Ba mẹ có thể ghi lại vài dòng mỗi tuần: bé có vui khi được đưa đến trường không, bé kể tên bạn nào, cô báo gì về bé, ba mẹ có hài lòng với cách trường liên lạc không. Ghi chép đơn giản như vậy giúp tránh việc đánh giá theo một ngày tốt hay một ngày xấu.
Nếu sau ba tháng lý do ban đầu đã được giải quyết, đó là quyết định đúng, dù bé vẫn còn vài ngày lười đi học như mọi đứa trẻ. Nếu lý do ban đầu vẫn còn nguyên, hãy nói chuyện với trường trước, vì nhiều điều điều chỉnh được ngay trong lớp. Tránh chuyển trường thêm lần nữa chỉ sau vài tuần: mỗi lần chuyển, bé lại phải bắt đầu từ đầu với cô và bạn mới.
Chuẩn bị cho bé: lớp ít bạn hơn cũng là một thay đổi
Nhiều ba mẹ nghĩ sang lớp ít bạn, cô chăm kỹ hơn thì bé sẽ quen ngay. Thực tế bé vẫn trải qua đủ những gì một lần chuyển trường mang lại: nhớ bạn cũ, lạ cô mới, lạ giờ ăn, có khi khóc lúc ba mẹ về. Bé quen lớp đông, tự lập sớm đôi khi lại bỡ ngỡ khi cô hỏi han nhiều, hoặc khi lớp có nhiều hoạt động có hướng dẫn hơn giờ chơi tự do.
Ba mẹ nói với bé trước vài ngày bằng lời đơn giản, cho bé chào cô và các bạn ở trường cũ, giữ lại một món đồ nhỏ làm kỷ niệm. Tuần đầu ở trường mới nên giữ giờ đón ổn định, kể cả khi trường có trông muộn; giờ thêm chỉ nên dùng khi bé đã quen.
Cuối cùng là kỳ vọng. Trường tư thục không làm bé thay đổi trong một tháng. Hãy cho bé ít nhất một học kỳ, theo dõi bé ăn, ngủ, chơi thế nào, rồi mới đánh giá quyết định. Nếu ba mẹ đang tìm một trường tư thục ở khu Quận 12 cũ, chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School nhận bé chuyển trường ở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông; học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu, ba mẹ để lại thông tin ở form để được hẹn gặp.
Câu hỏi thường gặp
Rời mầm non công lập rồi muốn quay lại có được không?
Có thể, nhưng thường phải chờ đợt tuyển sinh và phụ thuộc chỉ tiêu của trường lúc đó, trường không giữ chỗ cho bé. Vì vậy chỉ nên rút hồ sơ khi đã cân nhắc kỹ và đã có chỗ ở trường tư thục.
Có nên cho bé học thử trường tư thục trong khi vẫn còn học công lập?
Nên, nếu trường tư thục cho học thử vài buổi. Ba mẹ xin cô ở trường công lập cho bé nghỉ phép ngắn, chưa rút hồ sơ, rồi quan sát bé ở trường mới. Chỉ báo nghỉ hẳn khi đã chắc chắn, vì trường công lập không giữ chỗ cho bé sau khi nghỉ.
Chuyển sang tư thục giữa năm có cần chờ đầu tháng không?
Không bắt buộc. Trường tư thục thường nhận bé vào bất kỳ lúc nào nếu lớp còn chỗ. Tuy vậy, bắt đầu vào đầu tuần hoặc đầu tháng giúp tính phí gọn hơn và bé có trọn một tuần để làm quen.
Lớp ít bạn có chắc tốt hơn cho bé không?
Lớp ít bạn giúp cô có thời gian cho từng bé, nhưng chất lượng còn phụ thuộc cô, cách tổ chức hoạt động và bầu không khí lớp. Ba mẹ nên quan sát một buổi học thật trước khi quyết.
Trường tư thục đòi đóng cọc giữ chỗ trước khi học thử có nên đóng?
Nên hỏi trường cho học thử trước khi cọc. Nếu trường yêu cầu cọc, đọc kỹ điều kiện hoàn cọc, đề nghị ghi rõ trên biên nhận và chỉ đóng khi đã chắc chắn với lựa chọn.
Bé quen tự lập ở lớp đông, sang lớp nhỏ có bị chiều quá không?
Lớp nhỏ không có nghĩa là làm thay cho bé. Ba mẹ hỏi cô cách lớp tập cho bé tự phục vụ, và báo cô những việc bé đã tự làm được ở trường cũ để cô tiếp tục khuyến khích.