Ở mầm non công lập, một ngày của bé thường theo khung giờ chung của trường: đón sáng, thể dục, hoạt động học và chơi, ăn trưa theo thực đơn chung, ngủ trưa cùng lúc, hoạt động chiều và trả trẻ theo giờ cố định. Ở tư thục, khung ngày có các phần tương tự nhưng giờ đón trả thường rộng hơn, bữa ăn và giấc ngủ có khi linh hoạt hơn, sĩ số thường nhỏ hơn. Đó là mô tả thường gặp, không phải quy tắc cho mọi trường.
Với một bé đang chuyển trường, khác biệt trong nhịp ngày thường làm bé mệt hơn cả việc lạ cô, lạ bạn. Bé quen ăn sáng ở nhà lúc bảy giờ, sang trường mới phải ăn sáng ở lớp; bé quen ngủ trưa muộn, sang trường mới phải ngủ sớm; bé quen về lúc bốn giờ, nay ở lại đến sáu giờ. Mỗi thay đổi nhỏ cộng lại thành một tuần đầu rất dài.
Bài này đi qua từng mốc của một ngày ở hai loại trường, chỉ ra chỗ khác nhau hay gặp, và gợi ý cách tập nếp ở nhà trước khi bé chuyển.
Một ngày đặt cạnh nhau
Bảng dưới đặt các mốc trong ngày ở hai loại trường cạnh nhau. Giờ cụ thể mỗi trường một khác, ba mẹ hỏi lịch sinh hoạt của lớp đúng độ tuổi bé:
| Mốc trong ngày | Công lập thường | Tư thục thường |
|---|---|---|
| Đón buổi sáng | Mở cổng theo giờ chung, đón trong một khoảng ngắn | Mở sớm hơn, đón rải rác trong khoảng dài hơn |
| Ăn sáng | Tuỳ trường, có nơi phục vụ bữa sáng, có nơi không | Thường có bữa sáng tại lớp |
| Hoạt động buổi sáng | Thể dục, hoạt động học, chơi góc, chơi ngoài trời | Tương tự, có khi xen hoạt động thêm |
| Ăn trưa | Thực đơn chung cả trường, theo định mức | Thực đơn trường tự thiết kế |
| Ngủ trưa | Cả lớp ngủ cùng giờ, phòng ngủ chung | Cùng giờ, có nơi linh hoạt cho bé khó ngủ |
| Buổi chiều | Hoạt động nhẹ, ăn xế | Hoạt động nhẹ, có khi có giờ năng khiếu |
| Trả trẻ | Theo giờ cố định, có nơi trông muộn theo thoả thuận | Thường trông muộn hơn, có khi tính phí |
Bảng chỉ là khung. Hai trường công lập trong cùng một phường có thể khác nhau nhiều hơn một trường công lập và một trường tư thục, vì mỗi ban giám hiệu sắp xếp ngày học theo điều kiện riêng của trường: số phòng, sân chơi, bếp, đội ngũ. Chỗ khác nhau rõ nhất nằm ở hai đầu ngày. Giờ đón và giờ trả quyết định gia đình xoay xở ra sao, nên ba mẹ hỏi kỹ: trường mở cổng lúc nào, trả trẻ lúc nào, có trông thêm không, ngày thứ bảy thế nào.
Giờ đón trả: chỗ hay vướng nhất khi đổi loại trường
Trường công lập thường trả trẻ theo giờ gắn với giờ làm việc của giáo viên. Với ba mẹ làm văn phòng ở xa, đi qua những tuyến đường hay kẹt giờ tan tầm như các trục nối khu bắc thành phố vào trung tâm, giờ trả này dễ trở thành bài toán hằng ngày. Một số trường công lập có tổ chức trông muộn theo thoả thuận, nhưng không phải nơi nào cũng có và số chỗ có hạn.
Trường tư thục thường mở rộng giờ ở cả hai đầu. Điều này tiện cho gia đình, nhưng có một mặt cần nghĩ: bé ở trường từ sáng sớm đến tối muộn là một ngày rất dài với trẻ mầm non. Giờ thêm nên là phương án cho những ngày cần thiết, không phải nếp mặc định nếu gia đình có cách sắp xếp khác.
Khi chuyển từ tư thục sang công lập, nhiều gia đình bất ngờ vì phải đón sớm hơn. Khi chuyển ngược lại, bé có thể bị đón muộn hơn trước và thấy buồn khi các bạn lần lượt về. Ba mẹ nói trước với bé ai sẽ đón và đón khoảng lúc nào, bằng mốc bé hiểu được như sau giờ ăn xế.
Nếu gia đình phải nhờ người khác đón, như ông bà, người giúp việc hay xe đưa đón, báo trường bằng văn bản hoặc tin nhắn chính thức, ghi rõ tên người đón. Trường mầm non thường không giao trẻ cho người lạ, kể cả khi người đó nói là người nhà.
Bữa ăn: thực đơn chung và những bé ăn chậm, kén ăn
Trường công lập xây thực đơn theo định mức dinh dưỡng cho từng độ tuổi và mức tiền ăn thống nhất với phụ huynh. Bếp nấu cho số đông, các món đổi theo tuần, ít khi làm món riêng. Cô cho cả lớp ăn trong một khoảng thời gian nhất định; bé ăn chậm được cô động viên, nhưng với lớp đông, cô không thể ngồi đút cho từng bé lâu.
Trường tư thục tự thiết kế thực đơn, có nơi đa dạng món hơn, có nơi làm món riêng cho bé dị ứng hoặc bé có chế độ ăn đặc biệt. Cũng có nơi chẳng khác công lập. Câu nên hỏi ở cả hai loại trường là: bếp nấu tại chỗ hay nhận suất ăn từ ngoài, bé dị ứng một món thì bếp làm gì, bé ăn không hết thì cô xử lý thế nào.
Bé chuyển trường hay ăn ít trong vài tuần đầu, vì lạ món, lạ cách cho ăn, và vì căng thẳng. Đây là chuyện thường gặp. Ba mẹ cho bé ăn sáng đủ ở nhà nếu trường không có bữa sáng, giữ bữa tối đều đặn, và hỏi cô sau một tuần xem bé ăn được món nào. Nếu bé sụt cân rõ hoặc ăn rất ít kéo dài, nên trao đổi với cô và đưa bé đi khám.
Giấc ngủ trưa: nếp chung và bé khó ngủ
Ở trường mầm non, giấc ngủ trưa là nếp cả lớp: cùng giờ, cùng phòng, cô ru hoặc cho nghe nhạc nhẹ. Ở lớp công lập đông bé, cô thường giữ nếp chặt hơn để cả lớp cùng ngủ. Ở lớp tư thục ít bé, có nơi cho bé khó ngủ nằm nghỉ yên với sách tranh hoặc đồ chơi nhẹ.
Bé quen ngủ ở nhà theo cách riêng, như phải có mẹ vỗ lưng, phải ôm gối quen, phải ngủ trong phòng tối, sẽ khó ngủ trong tuần đầu. Hỏi trường bé có được mang gối, chăn nhỏ hay một món đồ ôm quen thuộc không; nhiều trường cho phép và đó là cách giúp bé dễ ngủ hơn.
Trước khi chuyển, ba mẹ có thể dời dần giờ ngủ trưa ở nhà về gần giờ ngủ của trường mới, mỗi ngày một chút trong một hai tuần. Bé không ngủ được trưa ở trường vài ngày đầu thì buổi tối dễ cáu và ngủ sớm; ba mẹ cho bé ngủ sớm hơn thay vì cố giữ giờ cũ.
Bé lớn ở lớp lá đôi khi không còn cần ngủ trưa dài như trước, nhưng trường vẫn giữ giờ nghỉ chung. Ba mẹ có thể hỏi cô cách lớp xử lý với những bé đã bỏ giấc trưa ở nhà, để bé không bị ép nằm im quá lâu mà sinh khó chịu.
Những chi tiết nhỏ cũng khác
Vệ sinh. Ở lớp đông, cô thường cho cả lớp đi vệ sinh theo giờ, bé cần tự nói khi muốn đi ngoài giờ. Bé chưa tự đi vệ sinh nên được ba mẹ báo cô trước và tập ở nhà. Gửi kèm một bộ quần áo dự phòng trong cặp suốt mấy tuần đầu, vì lạ chỗ là lúc bé hay sót nhất.
Đồ dùng cá nhân. Trường công lập có danh sách đồ dùng đầu năm, đôi khi nhóm lớp mua chung; trường tư thục hay cung cấp phần lớn đồ dùng. Hỏi trường danh sách cụ thể để chuẩn bị đúng.
Đồng phục. Có trường bắt mặc đồng phục mọi ngày, có trường chỉ vài ngày trong tuần. Bé nhỏ nên mặc đồ dễ tự cởi, dễ thay.
Ngày thứ bảy, ngày lễ. Trường công lập thường nghỉ thứ bảy và các ngày lễ theo lịch chung; nhiều trường tư thục có lớp thứ bảy. Gia đình làm việc thứ bảy cần hỏi kỹ.
Liên lạc trong ngày. Lớp đông thường báo tin qua nhóm chung, lớp nhỏ có khi nhắn riêng từng nhà. Ba mẹ thống nhất với cô cách liên lạc khi cần gấp.
Thuốc men. Bé đang uống thuốc theo đơn cần gửi cô cho uống ở trường thì ghi rõ tên thuốc, liều, giờ uống và ký tên. Mỗi trường có quy định riêng về việc nhận thuốc của phụ huynh, ba mẹ hỏi trước.
Những tuần đầu: dấu hiệu bé đang quen nhịp mới
Thích nghi với nhịp ngày mới thường diễn ra theo từng lớp. Tuần đầu bé mệt nhiều nhất: về nhà là đòi bế, ăn tối ít, ngủ sớm hoặc ngủ không yên, có khi khóc vì những chuyện nhỏ. Đây là phản ứng của cơ thể với một ngày dài và nhiều điều lạ, không phải dấu hiệu bé ghét trường.
Sang tuần thứ hai, thứ ba, những dấu hiệu tốt bắt đầu xuất hiện. Bé kể tên một hai bạn, nhắc đến một món ăn ở trường, tự cởi giày khi về nhà, buổi tối ngủ sâu hơn. Bé có thể vẫn khóc lúc chia tay buổi sáng, nhưng cô báo bé nín nhanh hơn và tham gia hoạt động.
Sau khoảng một tháng, đa số bé đã vào nếp: biết khi nào ăn, khi nào ngủ, ai đón mình. Nếu sau thời gian này bé vẫn rất mệt, sụt cân, sợ hãi rõ khi nhắc đến trường, hoặc có thay đổi lớn về giấc ngủ, ba mẹ nên gặp cô để cùng xem bé đang vướng ở mốc nào trong ngày, và đưa bé đi khám nếu có dấu hiệu về sức khoẻ.
Trong cả quãng này, ba mẹ giữ những gì quen thuộc ở nhà đứng yên: giờ tắm, giờ đọc truyện, món ăn bé thích vào cuối tuần. Một nhịp nhà ổn định là chỗ dựa để bé chịu được nhịp trường đang thay đổi.
Tập nếp ở nhà trước khi bé chuyển
Hai tuần trước ngày bé vào trường mới, ba mẹ có thể đưa nhịp sinh hoạt ở nhà về gần với nhịp của trường mới. Các bước dưới đây không cần làm hết, chọn những việc khác nhiều nhất giữa hai trường:
- Hỏi trường mới lịch sinh hoạt một ngày của lớp bé, ghi ra giấy.
- Dời dần giờ thức dậy buổi sáng về khớp với giờ phải đi để đến trường đúng giờ.
- Đưa giờ ăn trưa và ngủ trưa ở nhà về gần giờ của trường, mỗi ngày dời một chút.
- Tập cho bé tự xúc ăn, tự uống nước, tự nói khi muốn đi vệ sinh nếu bé chưa làm được.
- Cho bé chọn một món đồ ôm quen để mang theo giờ ngủ trưa nếu trường cho phép.
- Tuần đầu, đón bé sớm hơn giờ trả chính thức nếu sắp xếp được, rồi kéo dần về giờ bình thường.
Những việc này giúp bé chỉ phải làm quen với người và nơi chốn mới, không phải cùng lúc làm quen thêm một nhịp ngày hoàn toàn khác. Nếu gia đình ở khu Quận 12 cũ đang tính chuyển con, ba mẹ có thể hỏi về chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School ở bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông; học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu, và khi ghé tham quan, ba mẹ có thể xin xem lịch sinh hoạt một ngày của lớp đúng độ tuổi bé.
Câu hỏi thường gặp
Mầm non công lập có trông trẻ muộn không?
Một số trường công lập có tổ chức trông muộn theo thoả thuận với phụ huynh, thường có khoản thu riêng và số chỗ có hạn. Không phải trường nào cũng có, ba mẹ hỏi trực tiếp trường gần nhà.
Mầm non có cho trẻ ăn sáng ở trường không?
Tuỳ trường. Nhiều trường tư thục có bữa sáng tại lớp; ở trường công lập, có nơi phục vụ bữa sáng, có nơi để gia đình cho bé ăn ở nhà. Hỏi trước để sắp xếp buổi sáng cho bé.
Bé không ngủ trưa được ở trường mới thì sao?
Vài tuần đầu bé khó ngủ là thường gặp. Hỏi trường cho bé mang đồ ôm quen, dời dần giờ ngủ ở nhà về giờ trường. Bé không ngủ được thì nằm nghỉ yên cũng giúp bé hồi sức; tối cho bé ngủ sớm hơn.
Ở trường từ sáng đến tối có quá dài cho trẻ mầm non không?
Một ngày quá dài làm trẻ mệt, dễ cáu và ốm vặt. Nếu được, ba mẹ nên đón bé trong giờ trả chính thức phần lớn các ngày, dùng giờ trông thêm khi thật cần thiết.
Bé chuyển trường ăn ít đi có đáng lo không?
Vài tuần đầu bé ăn ít vì lạ món, lạ cách cho ăn và căng thẳng là thường gặp. Ba mẹ giữ bữa ở nhà đều đặn và hỏi cô bé ăn món nào. Nếu bé sụt cân rõ hoặc ăn rất ít kéo dài, nên đưa bé đi khám.
Mầm non tư thục có học thứ bảy không?
Nhiều trường tư thục có lớp hoặc dịch vụ trông trẻ ngày thứ bảy, có thể thu riêng. Trường công lập thường nghỉ thứ bảy. Gia đình làm việc cuối tuần nên hỏi rõ trước khi chọn trường.