Trong tuần đầu ở trường mầm non mới, ba mẹ nên giữ ba điều: chào tạm biệt ngắn và giống nhau mỗi sáng, không bao giờ lén bỏ đi khi bé không để ý, và đón con đúng giờ đã hứa. Ba điều này giúp bé học được một quy luật đơn giản: ba mẹ đi rồi ba mẹ sẽ quay lại. Khi bé tin quy luật đó, việc chia tay ở cổng nhẹ đi rõ rệt sau vài ngày.
Tuần đầu cũng là lúc ba mẹ thu thập thông tin: bé ăn được bao nhiêu, ngủ trưa thế nào, chơi với ai, cô nhận xét gì. Những thông tin này giúp điều chỉnh tuần sau, chứ không phải để chấm điểm trường hay chấm điểm con.
Dưới đây là cách chuẩn bị buổi sáng, nghi thức chào tạm biệt, những việc nên tránh ở cổng, cách đón con và những câu hỏi ngắn nên hỏi cô mỗi ngày. Lộ trình dài hơn cho cả bốn tuần nằm ở bài tổng quan của mục này.
Chuẩn bị gì từ tối hôm trước
Buổi sáng tuần đầu thường căng hơn ba mẹ nghĩ. Làm trước những việc nhỏ từ tối hôm trước giúp buổi sáng không có lý do để vội:
- Soạn sẵn túi đồ của bé: quần áo dự phòng, khăn, bình nước, món đồ quen mà trường cho mang. Ghi tên bé lên từng món, vì ở trường mới cô chưa nhớ đồ nào của ai.
- Để bé tự chọn bộ đồ mặc ngày mai trong hai ba bộ ba mẹ đưa ra. Được chọn một việc nhỏ giúp bé thấy mình chủ động hơn.
- Kể lại lịch ngày mai bằng vài câu: sáng ai đưa, đến lớp làm gì, ăn trưa, ngủ trưa, chiều ai đón và đón sau giờ nào.
- Cho bé ngủ sớm hơn thường lệ một chút. Một đứa trẻ thiếu ngủ sẽ khóc nhiều hơn ở cổng, bất kể chuẩn bị kỹ đến đâu.
- Chuẩn bị bữa sáng đơn giản, quen thuộc. Tuần đầu không phải lúc cho bé thử món mới.
- Xem trước thời tiết và đường đi. Sáng mưa ở TP.HCM có thể làm chậm đường cả chục phút; mang áo mưa cho bé và tính thời gian dư.
Nếu cả hai ba mẹ đi làm sớm, nên bàn xem ai đưa bé trong tuần đầu và cố giữ một người cố định. Đổi người đưa mỗi ngày làm bé khó hình thành nghi thức chào tạm biệt quen thuộc.
Nghi thức chào tạm biệt mỗi sáng
Nghi thức là một chuỗi việc ngắn, lặp lại y hệt mỗi ngày. Trẻ nhỏ thích những gì đoán trước được, và một nghi thức quen giúp bé biết chính xác lúc nào ba mẹ sẽ đi. Gợi ý một nghi thức gói trong một hai phút:
- Đến cửa lớp, giúp bé cất dép, cất túi vào đúng chỗ của bé. Việc này cho bé thời gian nhìn quanh lớp mà vẫn có ba mẹ bên cạnh.
- Chào cô cùng bé: ba mẹ chào trước, rồi nhắc bé chào. Bé thấy ba mẹ thân thiện với cô thì dễ tin cô hơn.
- Một câu chào riêng của hai ba con hay hai mẹ con: một cái ôm, một cái hôn lên trán, một câu như "chiều mẹ đón con sau giờ ngủ dậy".
- Trao bé cho cô: để cô dắt tay hoặc ôm bé, chứ không để bé đứng một mình nhìn ba mẹ đi.
- Đi dứt khoát, không quay lại: vẫy tay một lần rồi đi. Nếu bé khóc, ba mẹ vẫn đi, vì quay lại dỗ thêm chỉ làm lần chia tay sau dài hơn.
Giữ đúng nghi thức này mỗi ngày, kể cả khi bé đã hết khóc. Câu chào riêng nên là một câu ba mẹ giữ được lời: nếu nói "chiều mẹ đón" thì người đón phải là mẹ, hoặc phải nói trước với bé nếu đổi người.
Những việc nên tránh ở cổng trường
Lén đi khi bé đang mải chơi. Ba mẹ làm vậy để tránh tiếng khóc, nhưng bé sẽ học rằng ba mẹ có thể biến mất bất cứ lúc nào. Kết quả là những ngày sau bé bám chặt hơn, không dám rời mắt khỏi ba mẹ. Luôn chào trước khi đi, kể cả khi biết bé sẽ khóc.
Đứng nán ở cửa sổ hay ngoài cổng nhìn vào. Bé thấy ba mẹ còn ở đó sẽ tiếp tục khóc, chờ được đón về. Nếu muốn biết bé có nín không, hãy hỏi cô sau mười lăm hai mươi phút qua tin nhắn, nếu trường có kênh liên lạc.
Mặc cả với bé. "Con vào lớp thì chiều mẹ mua kẹo" có thể làm được một hai buổi, nhưng biến việc vào lớp thành cuộc thương lượng mỗi sáng. Phần thưởng, nếu có, nên nhỏ và gắn với cả tuần, không gắn với từng lần không khóc.
Tỏ ra lo lắng, rơm rớm nước mắt. Trẻ đọc nét mặt người lớn rất nhanh. Ba mẹ lo là chuyện bình thường, nhưng hãy giữ nét mặt bình tĩnh trước mặt con, rồi buồn sau khi đã ra khỏi cổng.
Trao đổi dài với cô ngay cửa lớp giờ đón trẻ. Cô đang phải đón nhiều bé cùng lúc. Những chuyện cần nói kỹ nên hẹn giờ khác hoặc nhắn tin, để buổi sáng cô dành sự chú ý cho các con.
Đón con: đúng giờ và cách hỏi chuyện
Trong tuần đầu, giờ đón là lời hứa quan trọng nhất ba mẹ giữ với bé. Một bé đang làm quen sẽ nhìn ra cổng từ trước giờ đón, và mỗi phút trễ đều làm bé lo. Nếu đã nói "chiều mẹ đón sau giờ ngủ dậy", mẹ nên có mặt ngay sau giờ ngủ dậy, không phải lúc lớp đã vắng hết. Trường hợp bất khả kháng, nhắn cho cô để cô nói với bé.
Lúc gặp lại, bé có thể chạy ra ôm chầm, có thể khóc oà, có thể làm ngơ một lúc. Khóc khi gặp lại ba mẹ không có nghĩa là cả ngày bé khóc; nhiều bé giữ cảm xúc cả ngày rồi chỉ xả ra khi thấy người thân. Ba mẹ ôm con, nói "mẹ đến rồi đây", không hỏi dồn ngay.
Trên đường về hoặc khi về đến nhà, thay vì hỏi "hôm nay con có vui không", câu hỏi mà bé thường chỉ đáp "không" hoặc "có", hãy hỏi cụ thể hơn: hôm nay con ăn món gì, con chơi ở góc nào, cô hát bài gì, con ngồi cạnh ai lúc ăn. Câu hỏi cụ thể dễ trả lời hơn và cho ba mẹ nhiều thông tin hơn.
Nếu bé không muốn kể, cũng không sao. Nhiều bé cần nghỉ ngơi sau một ngày dài ở chỗ lạ; vài giờ sau, lúc tắm hay lúc nằm ngủ, bé mới bắt đầu kể. Ba mẹ để ý và lắng nghe lúc đó.
Mỗi ngày hỏi cô vài câu ngắn
Tuần đầu ba mẹ dễ muốn hỏi cô thật nhiều. Nhưng một cô thường chăm nhiều bé cùng lúc, nên vài câu ngắn, đúng trọng tâm sẽ được trả lời rõ hơn. Bảng dưới gợi ý câu hỏi và lý do:
| Câu hỏi | Vì sao nên hỏi | Nếu câu trả lời là chưa tốt |
|---|---|---|
| Sau khi ba mẹ đi bao lâu thì bé nín? | Con số này cho thấy bé đang quen nhanh hay chậm | Theo dõi thêm, xem có ngắn dần qua các ngày không |
| Bé ăn trưa được khoảng bao nhiêu? | Ba mẹ biết để bù bữa phụ, bữa tối | Báo cô món bé quen, xin cô cho bé ăn chậm |
| Bé có ngủ trưa không, ngủ được lâu không? | Giấc ngủ ảnh hưởng tâm trạng buổi chiều và tối | Xin mang đồ quen như chiếc khăn, gối nhỏ nếu trường cho |
| Bé có tự đi vệ sinh hay báo cô không? | Trẻ ở chỗ lạ hay nhịn hoặc ngại nói | Dạy bé câu báo cô, hỏi cô cách lớp nhắc giờ đi vệ sinh |
| Bé có chơi với bạn nào, ở góc nào? | Giúp ba mẹ có chuyện để nói với bé | Không lo ở tuần đầu, nhiều bé quan sát trước khi chơi |
Ba mẹ nên ghi lại câu trả lời mỗi ngày. Đến cuối tuần, đọc lại sẽ thấy rõ bé tiến ở đâu, còn khó ở đâu. Đây cũng là cơ sở để trao đổi với cô vào cuối tuần đầu một cách cụ thể, không phải chỉ là cảm giác.
Cuối tuần đầu: nhìn lại và điều chỉnh
Cuối tuần đầu tiên, ba mẹ dành một chút thời gian nhìn lại ghi chép. Câu hỏi không phải là "con đã quen chưa", vì một tuần thường chưa đủ, mà là "điều gì đã tốt hơn so với ngày đầu". Có thể là thời gian bé nín ngắn lại, bé ăn được thêm vài muỗng, bé đã nhắc tên cô. Những tiến bộ nhỏ ấy cho biết lộ trình đang đi đúng.
Nếu có điều gì chưa ổn, như bé không chịu ngủ trưa, ba mẹ trao đổi với cô để thử cách khác cho tuần sau: mang chiếc khăn quen, đón bé trước giờ ngủ thêm vài ngày, hay xin cô xếp bé nằm gần cô. Một tuần là đủ để biết điều gì cần chỉnh, không đủ để kết luận bé có hợp trường hay không.
Cuối tuần cũng là lúc để bé nghỉ ngơi thật sự. Tránh lịch dày đặc như đi tiệc, đi xa, đón khách liên tục. Bé vừa trải qua một tuần nhiều thay đổi, và hai ngày nghỉ yên ổn ở nhà giúp bé có sức cho tuần tiếp theo.
Tối chủ nhật, nhắc lại lịch tuần mới bằng vài câu như đã làm ở tuần đầu. Có bé sẽ khóc lại sáng thứ hai sau hai ngày ở nhà; điều này thường gặp và thường nhẹ hơn ngày đầu tiên.
Nếu trường có buổi gặp phụ huynh của trẻ mới hoặc cô chủ động hẹn trao đổi sau tuần đầu, ba mẹ nên tham gia. Đây là dịp để kể với cô những điều bé nói ở nhà về lớp, và nghe cô kể những điều ba mẹ không thấy: bé thích góc chơi nào, bé hay đứng cạnh bạn nào, bé phản ứng ra sao khi cả lớp ra sân. Hai bức tranh ghép lại thường đầy đủ hơn nhiều so với từng bên.
Khi bé đi học bằng xe đưa đón hoặc do người khác đưa
Một số gia đình không thể tự đưa đón vì giờ làm, và bé đi xe đưa đón của trường hoặc do ông bà, người giúp việc đưa. Trong tuần đầu, nếu được, ba mẹ nên cố tự đưa ít nhất vài buổi đầu, rồi mới chuyển sang xe đưa đón. Bé cần thời gian quen trường trước khi quen thêm chiếc xe và cô phụ trách xe.
Nếu không thể, hãy dặn người đưa bé làm đúng nghi thức chào tạm biệt mà gia đình đã thống nhất, và dặn họ đừng nán lại lâu ở cổng. Người đưa cũng nên là người cố định trong tuần đầu.
Với xe đưa đón, ba mẹ nên hỏi trường xem bé sẽ ngồi trên xe bao lâu, có cô đi kèm không, và có thể cho bé mang theo món đồ quen lên xe không. Một quãng đường dài lúc sáng sớm có thể làm bé mệt trước khi vào lớp, điều này nên tính khi đánh giá vì sao bé khóc.
Gia đình ở khu Quận 12 cũ đang tìm trường có lớp chuyển tiếp giúp bé qua những tuần đầu này có thể xem chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School ở trang chủ, với các cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông.
Câu hỏi thường gặp
Ba mẹ nên ở lại cổng trường bao lâu trong những ngày đầu?
Thông thường chỉ một hai phút để làm nghi thức chào tạm biệt rồi đi. Ở lại lâu thường làm bé khóc lâu hơn vì bé biết ba mẹ còn đó. Nếu trường có giờ làm quen cho phép ba mẹ ở cùng, hãy làm theo hướng dẫn của trường và báo trước với bé khi nào mình về.
Bé khóc thét khi ba mẹ quay đi có nên quay lại dỗ thêm không?
Thường không nên. Quay lại dỗ làm bé học rằng khóc to hơn thì ba mẹ quay lại, và lần chia tay sau sẽ còn khó hơn. Trao bé cho cô, vẫy tay rồi đi dứt khoát. Sau mười lăm hai mươi phút có thể nhắn hỏi cô xem bé đã nín chưa.
Có nên đổi người đưa đón bé trong tuần đầu không?
Nên giữ một người cố định nếu được, vì nghi thức chào tạm biệt gắn với người đó. Nếu phải đổi người, hãy báo trước với bé từ tối hôm trước và dặn người đưa làm đúng nghi thức quen của gia đình.
Bé đi học trường mới có cần mang theo đồ chơi từ nhà không?
Một món đồ quen như chiếc khăn hay con thú bông nhỏ giúp nhiều bé yên tâm, nhất là lúc ngủ trưa. Tuy vậy mỗi trường có quy định riêng về đồ mang từ nhà, nên ba mẹ hỏi trước. Tránh mang đồ chơi quý hay dễ hỏng vì bé có thể buồn nếu bị mất.
Tuần đầu nên đón bé sớm hay đón đúng giờ như các bạn?
Nếu trường cho phép và gia đình sắp xếp được, đón sớm hơn trong vài ngày đầu giúp bé không phải ở quá lâu khi chưa quen. Sau đó tăng dần đến giờ đón bình thường. Nếu không đón sớm được, quan trọng nhất là đón đúng giờ đã hứa với bé.
Làm sao biết ở trường bé có thật sự nín hay không?
Hỏi cô sau một khoảng ngắn qua kênh liên lạc của lớp, và hỏi thêm bé làm gì sau khi nín. Một số trường gửi ảnh hoạt động trong ngày. Ba mẹ cũng nhìn tâm trạng bé lúc đón: bé có kể chuyện, có muốn chơi tiếp không.