Khi con chuyển đến giữa chừng, ba mẹ nên hỏi trường mới năm nhóm câu: trường đón bé mới vào một lớp đã thành nếp thế nào, ai kèm bé trong tuần đầu, trường muốn biết gì về bé và ghi lại ra sao, ba mẹ được báo tin bằng cách nào và khi nào, và nếu sau vài tuần bé chưa ổn thì hai bên làm gì tiếp. Đây là những câu khác với câu hỏi của gia đình cho con đi học lần đầu vào đầu năm.
Vào giữa năm, các bạn trong lớp đã quen cô, quen nhau, quen nếp. Bé mới bước vào giống như người đến dự một bữa tiệc đã bắt đầu từ lâu. Trường có kinh nghiệm đón bé giữa chừng sẽ có cách làm riêng cho tình huống này; trường chưa có thì thường chỉ nói chung chung. Bộ câu hỏi dưới đây giúp ba mẹ nghe ra sự khác biệt ấy.
Vì sao bé chuyển giữa chừng cần những câu hỏi riêng?
Đầu năm học, cả lớp cùng mới. Cô dành nhiều tuần cho việc làm quen, nếp lớp được dựng dần, và không bé nào là "người lạ" duy nhất. Giữa năm thì khác: nếp đã có, các nhóm bạn đã hình thành, cô đã quen tay với từng bé. Một bé mới vào phải học cùng lúc mọi thứ mà các bạn đã học từ từ trong mấy tháng.
Với cô, đón một bé mới giữa năm cũng là thêm việc: vừa giữ nhịp cho cả lớp, vừa để mắt đến một bé đang khóc, chưa biết chỗ để giày, chưa biết giờ nào làm gì. Trường có chuẩn bị sẽ tính trước điều này, chẳng hạn cho bé vào lớp vào ngày ít hoạt động lớn, cử thêm người hỗ trợ trong vài ngày đầu, hoặc để bé đi học ngắn giờ trước.
Vì thế, khi hỏi trường mới, ba mẹ không chỉ hỏi về chất lượng chung mà hỏi về cách trường xử lý chính tình huống của con mình. Câu trả lời cho thấy trường đã quen với bé chuyển đến hay chưa, và cô có được hỗ trợ để đón bé hay phải tự xoay xở.
Nhóm một: trường đón bé mới vào lớp đã thành nếp thế nào?
Những câu dưới đây giúp ba mẹ hình dung ngày đầu và tuần đầu của con:
- Năm vừa rồi lớp này có bé nào chuyển đến giữa năm không, các bé ấy làm quen trong bao lâu?
- Bé mới có được đi học ngắn giờ trong vài ngày đầu không, ba mẹ có được ở lại một lúc không?
- Nên cho bé vào lớp ngày nào trong tuần thì nhẹ nhất?
- Cô giới thiệu bé mới với các bạn thế nào, có cử một bạn làm "người dẫn đường" không?
- Bé chưa biết nếp lớp thì cô hướng dẫn từng bước hay để bé tự quan sát?
- Trong tuần đầu, lớp có hoạt động lớn nào như dã ngoại, lễ hội, kiểm tra sức khoẻ mà bé nên tránh không?
Câu trả lời tốt thường có chi tiết: trường kể được một hai trường hợp, có cách làm riêng, biết ngày nào trong tuần lớp yên hơn. Câu trả lời chỉ có "bé nào cũng quen nhanh thôi" thì ba mẹ nên hỏi tiếp cô sẽ làm gì nếu bé không quen nhanh.
Ba mẹ cũng có thể hỏi lớp đang ở chủ đề gì, để kể trước với con vài điều về những gì các bạn đang chơi. Bé biết trước một chút thì bước vào lớp đỡ thấy lạ.
Nhóm hai: ai kèm bé trong tuần đầu và cô có ổn định không?
Bé chuyển đến cần một người lớn để bám. Ba mẹ nên hỏi rõ: lớp có mấy cô, cô nào phụ trách chính, cô nào sẽ là người đón bé buổi sáng trong tuần đầu. Nếu các cô thay ca, hỏi lịch thay ca để biết bé gặp ai vào lúc nào và có thể kể trước cho con.
Một câu cũng nên hỏi là cô chủ nhiệm hiện tại có dự định ở lại đến hết năm học không, và nếu cô nghỉ phép thì ai thay. Không trường nào hứa chắc được chuyện nhân sự, nhưng cách trường trả lời cho thấy trường có để ý đến sự ổn định cho trẻ hay không. Với bé vừa chuyển trường, thêm một lần thay cô trong vài tháng đầu là thêm một lần chao đảo.
Nếu trường có người phụ trách chuyên môn hoặc phụ trách hoà nhập trẻ mới, hỏi người ấy sẽ ghé lớp bao nhiêu lần trong tuần đầu và theo dõi bé thế nào. Trường không có vị trí riêng cũng không sao, miễn cô chủ nhiệm được biết trước bé sẽ đến và có thời gian chuẩn bị, chứ không phải sáng hôm đó mới được báo.
Nhóm ba: trường muốn biết gì về bé và ghi lại thế nào?
Bàn giao thông tin là phần hay bị làm qua loa nhất. Ba mẹ nên hỏi trường có phiếu thông tin về bé không, phiếu gồm những mục gì, và cô chủ nhiệm có được đọc trước ngày bé vào lớp không. Một phiếu tốt thường hỏi về thói quen ăn ngủ, món bé thích và sợ, dị ứng, cách bé xin đi vệ sinh, cách dỗ khi bé khóc, đồ vật bé hay mang theo, tên gọi ở nhà, và những thay đổi gần đây trong gia đình.
Nếu trường không có phiếu, ba mẹ có thể tự viết một trang ngắn và xin gửi cho cô. Ghi bằng ngôn ngữ đời thường, cụ thể: "Bé ngủ trưa cần ôm khăn nhỏ màu xanh", "Bé chưa ăn được rau sống, ăn được rau luộc mềm", "Bé gọi đi vệ sinh là đi tè". Những chi tiết nhỏ ấy giúp cô dỗ bé đúng cách ngay từ ngày đầu.
Hỏi thêm về thông tin sức khoẻ: trường cần giấy tờ gì về tiêm chủng, có cần phiếu khám sức khoẻ không, bé đang dùng thuốc thì trường nhận cho uống ở lớp theo quy trình nào. Phần hồ sơ giấy tờ chi tiết thuộc về thủ tục chuyển trường, ba mẹ hỏi trường mới danh sách cụ thể và kiểm lại thông báo tuyển sinh năm hiện hành.
Nhóm bốn và năm: báo tin và kế hoạch khi bé chưa ổn
Hai nhóm này quyết định ba mẹ có yên tâm trong những tuần đầu hay không. Bảng dưới gợi ý câu hỏi và kiểu câu trả lời đáng nghe:
| Câu hỏi | Câu trả lời đáng tin thường có | Nên hỏi thêm khi |
|---|---|---|
| Trong tuần đầu, ba mẹ được báo tin về bé thế nào? | Một kênh cụ thể, giờ báo cụ thể, nội dung gồm ăn, ngủ, tâm trạng | Chỉ nói "có gì cô báo" |
| Nếu bé khóc lâu, cô có gọi ba mẹ không? | Mốc rõ ràng: khóc bao lâu, khi nào gọi, gọi để làm gì | Trường muốn ba mẹ không liên lạc suốt tuần đầu |
| Ba mẹ có được trò chuyện với cô cuối ngày không? | Có giờ hoặc cách hẹn trao đổi ngắn | Mọi trao đổi chỉ qua văn phòng |
| Sau bao lâu thì hai bên ngồi lại đánh giá? | Một buổi trao đổi sau hai đến bốn tuần | Không có mốc nào |
| Nếu sau một tháng bé vẫn chưa ổn thì sao? | Cùng bàn điều chỉnh: giờ học, chỗ ngồi, người kèm, gặp chuyên gia nếu cần | Chỉ nói "bé nào rồi cũng quen" |
Mục tiêu của các câu này không phải bắt trường cam kết, mà là thấy trường có xem gia đình như người cùng giúp bé hay không. Trường mời ba mẹ cùng theo dõi và hẹn mốc trao đổi thường là trường xử lý tốt những tuần đầu.
Hỏi về các bạn trong lớp và cách cô giúp bé mới có bạn
Với trẻ chuyển đến giữa năm, bạn bè là phần khó nhất và cũng ít được hỏi nhất. Các nhóm chơi đã thành hình, những trò chơi chung đã có luật riêng mà bé mới không biết. Một bé hoạt bát có thể nhập cuộc sau vài ngày, còn một bé dè dặt có thể đứng ngoài nhìn cả tuần. Ba mẹ nên hỏi cô: lớp hiện có bao nhiêu bé trai, bé gái, các bé chơi theo nhóm lớn hay nhóm nhỏ, có bé nào cũng mới chuyển đến gần đây không.
Câu hỏi tiếp theo là cô làm gì để bé mới có bạn. Một số cách thường thấy ở những lớp làm tốt: cô xếp bé ngồi cạnh một bạn hiền và quen nếp trong giờ ăn, cho bé tham gia một trò chơi nhóm nhỏ hai ba bạn trước khi vào trò chơi cả lớp, giao cho bé một việc nhỏ cùng bạn như tưới cây, xếp ghế. Những việc nhỏ ấy cho bé lý do để bắt chuyện mà không phải tự xoay xở.
Ba mẹ cũng có thể hỏi cô tên một hai bạn mà bé hay chơi cùng sau vài ngày, để ở nhà nhắc đến bạn ấy, hỏi han nhẹ nhàng. Khi bé có ít nhất một người bạn để mong gặp, buổi sáng đến lớp thường dễ hơn hẳn. Đừng biến chuyện này thành áp lực kiểu "hôm nay con có chơi với ai chưa"; chỉ cần cho bé thấy ba mẹ quan tâm đến thế giới nhỏ của con ở lớp.
Nghe cách trường trả lời, không chỉ nghe nội dung
Cùng một câu hỏi, hai trường có thể trả lời giống nhau về nội dung nhưng khác hẳn về cách. Một bên trả lời bằng ví dụ thật: "tháng trước lớp này có một bé chuyển từ tỉnh lên, tuần đầu bé chỉ học buổi sáng, cô ngồi cạnh bé giờ ăn". Bên kia trả lời bằng khẩu hiệu: "trường luôn đặt trẻ làm trung tâm". Ví dụ thật cho thấy trường đã làm; khẩu hiệu chỉ cho thấy trường biết nói.
Để ý thêm ai là người trả lời. Nếu mọi câu hỏi về lớp học đều do người tư vấn trả lời mà không cho ba mẹ gặp cô, ba mẹ chưa biết được người sẽ ở cạnh con hằng ngày nghĩ gì. Xin gặp cô dù ngắn là hợp lý; trường cởi mở thường sắp xếp được. Cũng để ý trường có hỏi lại ba mẹ về bé không. Một trường chỉ nói về mình mà không hỏi gì về con thường ít quan tâm đến sự khớp giữa bé và lớp.
Cuối cùng, chú ý những câu trả lời quá chắc chắn: bé nào cũng hết khóc sau ba ngày, chưa từng có bé nào không quen, cam kết bé sẽ biết làm việc này việc kia sau một tháng. Trẻ em không vận hành theo cam kết. Câu trả lời đáng tin thường có chữ "thường thì", "tuỳ bé", kèm cách làm khi mọi chuyện không như dự tính.
Chuẩn bị buổi gặp trường mới cho gọn
Buổi gặp thường không dài. Để hỏi đủ mà không bị cuốn theo phần giới thiệu, ba mẹ có thể làm như sau:
- Viết sẵn năm nhóm câu, mỗi nhóm chọn hai ba câu quan trọng nhất với con mình.
- Hẹn gặp vào giờ lớp đang hoạt động để vừa hỏi vừa nhìn.
- Xin được gặp cô chủ nhiệm dự kiến, dù chỉ năm phút, chứ không chỉ gặp người tư vấn.
- Ghi lại câu trả lời ngay sau buổi gặp, đánh dấu chỗ nào nghe cụ thể, chỗ nào còn chung chung.
- Nếu cân nhắc nhiều trường, hỏi cùng một bộ câu ở mọi trường để so sánh công bằng.
Sau buổi gặp, điều đáng tin nhất thường là cảm giác của ba mẹ khi nghe cô nói về những bé từng chuyển đến: cô có nhớ, có kể được, có vẻ quan tâm thật hay không.
Nếu gia đình ở khu Quận 12 cũ và đang tính cho con chuyển giữa năm, ba mẹ có thể hỏi về lớp chuyển tiếp trong chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School, nhận theo số suất còn lại ở từng cơ sở; học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu. Để lại thông tin ở form để được hẹn gặp cô.
Câu hỏi thường gặp
Trường mầm non có nhận bé chuyển đến giữa năm học không?
Nhiều trường tư thục nhận bé giữa năm nếu lớp đúng độ tuổi còn chỗ. Trường công lập thường gắn với đợt tuyển sinh và nơi cư trú, việc nhận giữa năm tuỳ chỉ tiêu còn lại. Ba mẹ hỏi trực tiếp trường và kiểm thông báo tuyển sinh của phường, xã năm hiện hành.
Có nên xin cho bé đi học nửa ngày trong tuần đầu ở trường mới?
Với nhiều bé, đi học ngắn giờ vài ngày đầu giúp làm quen nhẹ hơn, nhất là khi bé chưa ngủ trưa được ở chỗ lạ. Ba mẹ trao đổi với trường xem có làm được không và tăng dần thời gian theo phản ứng của bé, không kéo quá dài.
Trường trả lời "bé nào cũng quen nhanh" thì có đáng lo không?
Không hẳn đáng lo, nhưng chưa đủ để yên tâm. Ba mẹ hỏi tiếp: nếu bé không quen nhanh thì cô làm gì, năm vừa rồi có bé nào chuyển đến giữa năm và bé ấy mất bao lâu. Trường kể được trường hợp thật và cách làm cụ thể thì đáng tin hơn một lời trấn an chung.
Có nên kể với trường mới việc bé từng khó thích nghi ở trường cũ?
Nên kể, theo hướng mô tả những gì giúp bé dễ chịu hơn và những gì làm bé căng thẳng. Thông tin này giúp cô chuẩn bị, không phải để trường đánh giá bé. Giấu đi thì cô sẽ phải tự tìm ra, mất thêm thời gian của cả cô lẫn bé.
Ba mẹ có được ở lại lớp trong ngày đầu không?
Tuỳ quy định từng trường. Có trường cho ba mẹ ở một khoảng ngắn rồi chào tạm biệt, có trường đề nghị ba mẹ chào nhanh ở cửa. Hỏi trước để chuẩn bị cho con, và khi đã chào thì nên đi dứt khoát, đừng quay lại nhiều lần.
Sau bao lâu ở trường mới thì nên đánh giá lại?
Thường hai đến bốn tuần là mốc hợp lý để ba mẹ và cô ngồi lại. Nếu đến lúc đó bé vẫn khóc nhiều, bỏ ăn, mất ngủ kéo dài hoặc có thay đổi lớn về hành vi, hai bên bàn điều chỉnh và cân nhắc gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia.