Khi chuyển trường mầm non, phần sức khoẻ ba mẹ cần chuẩn bị gồm sổ hoặc thông tin tiêm chủng của bé, phiếu sức khoẻ ghi dị ứng, bệnh mạn tính, thuốc đang dùng, và kết quả cân đo hoặc khám gần nhất. Nếu mất sổ tiêm, ba mẹ hỏi trạm y tế hoặc cơ sở đã tiêm để tra lại lịch sử tiêm và xin xác nhận.
Trong cả bộ hồ sơ, đây là phần được dùng thật sự nhiều nhất sau khi bé vào lớp. Giấy khai sinh nộp xong thì nằm trong tủ; còn thông tin tiêm chủng và dị ứng thì cô, bếp và nhân viên y tế của trường phải tra lại mỗi khi trong lớp có bé ốm, mỗi khi thực đơn có món mới, mỗi khi bé có biểu hiện bất thường. Một bộ thông tin sức khoẻ đầy đủ, rõ ràng giúp bé an toàn hơn ngay từ tuần đầu.
Bài này không thay lời khuyên của bác sĩ. Mọi câu hỏi về việc bé nên tiêm gì, tiêm bù thế nào, dùng thuốc ra sao, ba mẹ hỏi cơ sở y tế đang theo dõi bé.
Vì sao trường mầm non hỏi kỹ về tiêm chủng
Trẻ mầm non sinh hoạt chung cả ngày, ăn chung, ngủ chung phòng, chơi chung đồ chơi. Một số bệnh truyền nhiễm hay gặp ở lứa tuổi này lây rất nhanh trong môi trường đó. Khi lớp có một bé mắc bệnh, trường và y tế địa phương cần biết ngay những bé nào đã được tiêm phòng bệnh đó, những bé nào chưa, để theo dõi sát và báo phụ huynh. Không có thông tin tiêm chủng, trường chỉ có thể đoán.
Ở Việt Nam, Chương trình Tiêm chủng mở rộng cung cấp nhiều loại vắc xin miễn phí cho trẻ nhỏ theo lịch của Bộ Y tế, bên cạnh đó nhiều gia đình cho con tiêm thêm vắc xin dịch vụ. Vì vậy sổ tiêm của mỗi bé một khác. Trường không cần ba mẹ giải thích từng mũi, chỉ cần một bản đầy đủ để đối chiếu khi cần.
Thông tin tiêm chủng hiện được ghi nhận trên hệ thống quản lý tiêm chủng quốc gia khi bé tiêm ở các cơ sở có kết nối. Một số thông tin y tế cá nhân cũng đã có thể xem qua ứng dụng định danh điện tử VNeID ở mục sức khoẻ, tuỳ thời điểm và tuỳ dữ liệu đã được đồng bộ. Ba mẹ nên kiểm xem dữ liệu của con có đầy đủ không, nhưng vẫn giữ sổ giấy vì không phải mũi tiêm nào trước đây cũng được nhập đủ.
Phiếu sức khoẻ: những gì nên ghi
Trường thường phát một phiếu thông tin sức khoẻ khi nhận bé. Nếu phiếu của trường ngắn, ba mẹ đính kèm một trang ghi thêm. Những mục nên có:
- Dị ứng thức ăn: món gì, phản ứng thế nào (nổi mẩn, nôn, khó thở), đã từng phải đi viện chưa.
- Dị ứng thuốc và chất khác như phấn hoa, lông thú, côn trùng đốt.
- Bệnh mạn tính đang theo dõi: hen, động kinh, tim bẩm sinh, tiểu đường, bệnh về máu, và bác sĩ hoặc cơ sở đang theo dõi.
- Thuốc đang dùng hằng ngày, liều và giờ dùng theo đơn của bác sĩ, có cần dùng trong giờ học không.
- Lần ốm, phẫu thuật gần đây có ảnh hưởng tới sinh hoạt như vận động, ăn uống.
- Thị lực, thính lực nếu đã phát hiện vấn đề, bé có đeo kính hay dụng cụ hỗ trợ không.
- Chế độ ăn đặc biệt do bác sĩ chỉ định hoặc do lựa chọn của gia đình.
- Người liên lạc khẩn cấp theo thứ tự ưu tiên và cơ sở y tế gia đình mong muốn đưa bé đến khi cần.
Thông tin càng cụ thể càng dùng được. "Bé dị ứng hải sản" chưa đủ; "bé dị ứng tôm, ăn vào nổi mẩn quanh miệng sau khoảng mười lăm phút, chưa từng khó thở" giúp cô và bếp biết phải tránh gì và cần quan sát dấu hiệu nào.
Mất sổ tiêm chủng: các bước tra lại và bổ sung
Sổ tiêm giấy thất lạc khi chuyển nhà là chuyện khá thường gặp. Đừng lo, phần lớn thông tin vẫn tra lại được. Các bước gợi ý:
- Kiểm trên ứng dụng VNeID hoặc ứng dụng sức khoẻ ba mẹ đang dùng xem thông tin tiêm chủng của bé đã có chưa.
- Nhớ lại bé đã tiêm ở đâu: trạm y tế phường, xã nơi ở cũ, bệnh viện nơi sinh, trung tâm tiêm chủng dịch vụ.
- Liên hệ trạm y tế phường, xã nơi bé tiêm chủng mở rộng để tra lại sổ theo dõi và dữ liệu trên hệ thống quản lý tiêm chủng.
- Với vắc xin dịch vụ, hỏi lại cơ sở đã tiêm; nhiều nơi lưu hồ sơ theo số điện thoại hoặc thông tin của ba mẹ.
- Xin giấy xác nhận các mũi đã tiêm hoặc sổ mới có ghi lại lịch sử tiêm.
- Nếu có mũi không tra được, hỏi bác sĩ về việc cần làm tiếp; đừng tự quyết tiêm lại hay bỏ qua.
- Báo trường mới đang bổ sung, nộp ngay khi có.
Sau khi có lại thông tin, ba mẹ nên chụp ảnh từng trang sổ và lưu nhiều nơi. Lần chuyển trường sau, hay khi bé vào lớp một, bản chụp này tiết kiệm được cả buổi đi tra cứu.
Một lưu ý nhỏ: khi tra lại, ba mẹ có thể phát hiện bé còn thiếu một mũi theo lịch. Đây không phải lý do để trì hoãn việc chuyển trường; ba mẹ báo trường mới tình trạng thật, đồng thời đưa bé đi tư vấn để được hướng dẫn tiêm bù nếu cần. Trường quan tâm nhất là có thông tin chính xác, chứ không phải một cuốn sổ hoàn hảo. Giấy xác nhận tiêm bù, khi có, ba mẹ kẹp ngay vào sổ để lần sau không phải đi tra lại một lần nữa.
Giấy khám sức khoẻ và cân đo: trường nào hỏi, hỏi gì
Không phải trường nào cũng đòi giấy khám sức khoẻ khi nhận bé chuyển đến. Nhiều trường mầm non có nhân viên y tế và tổ chức cân đo, khám định kỳ cho cả trường theo kế hoạch hằng năm, nên chỉ cần ba mẹ khai thông tin sức khoẻ. Một số trường, nhất là khi nhận bé giữa năm, đề nghị ba mẹ đưa bé khám tổng quát gần đây để có số liệu ban đầu và phát hiện sớm vấn đề cần lưu ý.
Nếu trường yêu cầu, ba mẹ hỏi rõ: khám ở cơ sở nào cũng được hay phải ở cơ sở có thẩm quyền nhất định, cần những mục khám nào, kết quả có giá trị trong bao lâu. Đừng tự đoán rồi đi khám một lượt, sau đó trường lại bảo thiếu mục.
Kết quả cân đo ở trường cũ cũng có ích: trường mới có thể nối tiếp đường tăng trưởng của bé thay vì bắt đầu lại từ một điểm. Khi rút hồ sơ, ba mẹ nhớ xin bản chụp các lần cân đo. Ở đây, số liệu cân đo là để theo dõi sức khoẻ, không phải để so bé với bạn; nếu có điều gì đáng lo, người đưa ra nhận định là bác sĩ, không phải bảng xếp hạng nào trong lớp.
Bàn giao với y tế trường: ai cần biết gì
Một bé có thông tin sức khoẻ cần lưu ý thì nhiều người trong trường cần biết, mỗi người một phần. Ba mẹ có thể hỏi trường cách bàn giao theo bảng dưới:
| Người trong trường | Cần biết | Ba mẹ nên hỏi |
|---|---|---|
| Cô chủ nhiệm | Dị ứng, dấu hiệu cần gọi ba mẹ, thuốc trong giờ học | Cô có được cho bé dùng thuốc không, cần giấy gì |
| Nhân viên y tế trường | Toàn bộ phiếu sức khoẻ, sổ tiêm, đơn thuốc | Thuốc cất ở đâu, xử trí ban đầu thế nào, gọi ai trước |
| Bếp | Món bé không được ăn, chế độ ăn đặc biệt | Bếp có làm món thay thế không, cách tránh nhiễm chéo |
| Ban giám hiệu | Trường hợp cần phối hợp đặc biệt | Quy trình khi bé phải đi cơ sở y tế trong giờ học |
| Cô dạy năng khiếu, giáo viên thay | Những điều cốt lõi nhất | Thông tin có được chuyển khi cô chủ nhiệm nghỉ không |
Câu hỏi cuối hay bị bỏ qua: khi cô chủ nhiệm nghỉ ốm và có cô dạy thay, thông tin dị ứng của bé có đến được tay cô dạy thay không. Trường làm tốt phần này thường có danh sách lưu ý dán ở nơi chỉ người trong lớp nhìn thấy, hoặc ghi chú trong sổ bàn giao.
Mấy tuần đầu ở trường mới: theo dõi sức khoẻ thế nào
Nhiều ba mẹ nhận thấy bé hay ốm vặt trong những tuần đầu đổi trường: sổ mũi, ho nhẹ, đi ngoài, ăn kém. Có nhiều lý do cộng lại: môi trường mới với những bạn mới, thay đổi giờ ăn ngủ, và một chút căng thẳng khi phải làm quen. Phần lớn các đợt ốm vặt này tự qua, nhưng ba mẹ không nên tự xếp mọi biểu hiện vào loại "ốm do mới đi học".
Cách làm thực tế là thống nhất với cô chủ nhiệm và nhân viên y tế trường ngay từ ngày đầu: những dấu hiệu nào trường sẽ gọi ba mẹ đón về, dấu hiệu nào trường sẽ đưa bé đi cơ sở y tế ngay, ba mẹ muốn được báo những gì qua tin nhắn cuối ngày. Ở nhà, ba mẹ để ý giấc ngủ, bữa ăn, nhiệt độ của bé; nếu bé sốt, nôn nhiều, lừ đừ, khó thở hay có biểu hiện bất thường kéo dài, đưa bé đi khám chứ không chờ "quen trường sẽ hết".
Khi bé nghỉ ốm, báo trường sớm và nói rõ bé được chẩn đoán gì nếu là bệnh truyền nhiễm, để trường theo dõi các bạn khác. Khi bé đi học lại, hỏi bác sĩ bé đã đủ điều kiện đi học chưa và báo cho cô những lưu ý về ăn uống, vận động trong mấy ngày đầu.
Thông tin sức khoẻ của bé là thông tin riêng tư
Thông tin sức khoẻ là loại thông tin nhạy cảm. Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân xếp thông tin về tình trạng sức khoẻ vào nhóm dữ liệu nhạy cảm, cần bảo vệ chặt hơn thông tin thông thường; với trẻ em, việc xử lý loại dữ liệu này còn cần sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Trường cần biết để chăm bé, nhưng không phải phụ huynh khác trong lớp cũng cần biết.
Ba mẹ có thể hỏi trường: phiếu sức khoẻ lưu ở đâu, ai được xem, khi chia sẻ trong nhóm phụ huynh thì trường có nêu tên bé không. Ví dụ, khi lớp cần tránh một món vì có bé dị ứng nặng, trường có thể thông báo chung cho cả lớp mà không cần nói bé nào. Ngược lại, nếu gia đình muốn các phụ huynh khác biết để không gửi đồ ăn có món đó vào lớp dịp sinh nhật, ba mẹ có thể tự chủ động chia sẻ.
Khi rút hồ sơ ở trường cũ, ba mẹ cũng có thể hỏi trường sẽ lưu hay huỷ thông tin sức khoẻ của bé thế nào. Đây là câu hỏi bình thường, không phải nghi ngờ trường. Ở khu Quận 12 cũ của TP.HCM, chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School tiếp nhận hồ sơ chuyển trường tại bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông; nếu bé có dị ứng hay bệnh cần theo dõi, ba mẹ ghi rõ trong form để nhà trường trao đổi ngay ở buổi tư vấn đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Bé chưa tiêm đủ mũi có được nhận vào trường mầm non mới không?
Việc nhận bé do trường quyết theo quy định và hướng dẫn hiện hành. Ba mẹ nên khai trung thực tình trạng tiêm chủng, hỏi trường về cách theo dõi, và hỏi bác sĩ về lịch tiêm bù phù hợp với bé.
Tra lịch sử tiêm chủng của con ở đâu?
Ba mẹ kiểm trên ứng dụng VNeID hoặc ứng dụng sức khoẻ đang dùng, rồi hỏi trạm y tế phường, xã nơi bé tiêm chủng mở rộng và các cơ sở tiêm dịch vụ đã đưa bé đến. Dữ liệu điện tử có thể chưa đủ mũi tiêm cũ.
Trường mầm non có được cho bé uống thuốc không?
Tuỳ quy định của từng trường. Thường trường chỉ cho dùng thuốc theo đơn của bác sĩ, có giấy đề nghị của phụ huynh ghi rõ tên thuốc, liều và giờ. Ba mẹ hỏi trường cụ thể trước khi gửi thuốc.
Có cần giấy khám sức khoẻ khi chuyển trường mầm non không?
Không phải trường nào cũng yêu cầu. Nhiều trường tự cân đo, khám định kỳ cho cả trường. Nếu trường yêu cầu, hỏi rõ nơi khám, các mục cần khám và thời hạn của kết quả.
Bé dị ứng nặng thì nên báo trường thế nào?
Ghi rõ món gây dị ứng, phản ứng từng gặp, hướng dẫn xử trí của bác sĩ và thuốc cần có sẵn; gặp trực tiếp cô chủ nhiệm, nhân viên y tế và bếp; hỏi quy trình khi bé có phản ứng trong giờ học.
Thẻ bảo hiểm y tế của bé có cần nộp cho trường không?
Một số trường hỏi thông tin thẻ để tiện khi bé cần đi khám. Trẻ dưới sáu tuổi được Nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế; ba mẹ có thể xem thông tin thẻ của con trên VNeID hoặc ứng dụng bảo hiểm xã hội.