Ngày bé bắt đầu đi trường mới tốt nhất thường là một ngày giữa tuần, khi bé đã khoẻ hẳn, không vừa tiêm chủng, lớp không có sự kiện lớn, và có một người lớn đưa đón được đúng giờ, có thể đón sớm. Bắt đầu vào thứ Tư hoặc thứ Năm giúp bé chỉ phải đi vài ngày rồi được nghỉ cuối tuần, thay vì năm ngày liền ở nơi lạ.
Đây là những chi tiết nhỏ so với quyết định chọn trường hay chọn tháng chuyển, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến những ngày đầu, lúc bé hình thành ấn tượng về nơi mới. Bài này đi qua những yếu tố nên tính khi chọn ngày đầu tiên và những việc cần chốt với trường mới trong tuần trước ngày đó.
Vì sao ngày bắt đầu đáng để chọn kỹ?
Với trẻ mầm non, những ngày đầu ở trường mới để lại ấn tượng kéo dài. Một ngày đầu bé mệt, ướt mưa, lớp ồn ào vì đang tập văn nghệ, người đón đến muộn, dễ thành một ký ức không vui mà bé mang theo vào những sáng hôm sau. Ngược lại, một ngày đầu nhẹ nhàng, ngắn, kết thúc bằng việc ba mẹ đến đón đúng giờ, giúp bé muốn quay lại.
Ba mẹ không kiểm soát được mọi thứ, nhưng chọn ngày là một trong số ít việc nằm trong tay mình. Trường thường linh động về ngày bắt đầu với bé chuyển đến trong năm, nhất là khi ba mẹ nói rõ lý do. Ngay cả với đầu năm học, khi ngày tựu trường đã cố định, ba mẹ vẫn có thể hỏi trường về việc cho bé đến muộn hơn trong ngày hoặc học buổi ngắn.
Chọn ngày kỹ cũng giúp ba mẹ quan sát chính xác hơn. Nếu bé khóc nhiều ngày đầu, ba mẹ muốn biết bé khóc vì lạ trường hay vì bé đang mệt, đang mọc răng. Khi đã loại bỏ những yếu tố bên ngoài bằng cách chọn ngày bé khoẻ, phản ứng của bé phản ánh đúng hơn việc bé đang làm quen với trường mới.
Cuối cùng, ngày bắt đầu còn là ngày cô ở trường mới gặp bé lần đầu. Cô có thời gian ngồi với bé, hỏi han ba mẹ, xem bé chơi thế nào, thì những ngày sau cô dễ dỗ bé đúng cách hơn. Chọn ngày mà cô không bị cuốn vào việc khác là cho bé một khởi đầu có người lớn để ý thật sự.
Bắt đầu vào thứ mấy trong tuần?
Mỗi lựa chọn có lý do riêng. Bảng sau so sánh những cách hay gặp:
| Ngày bắt đầu | Điểm thuận | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Thứ Hai | Theo nhịp tuần của lớp từ đầu, cô thường giới thiệu kế hoạch tuần | Bé phải đi năm ngày liền; sau cuối tuần ở nhà, nhiều bạn trong lớp cũng quấy |
| Thứ Ba hoặc thứ Tư | Lớp đã vào nhịp, cô bớt bận; bé có vài ngày làm quen rồi nghỉ | Bé vào khi lớp đang giữa chủ đề tuần |
| Thứ Năm | Chỉ hai ngày rồi nghỉ cuối tuần, áp lực nhẹ nhất | Sau cuối tuần, thứ Hai có thể như bắt đầu lại |
| Thứ Sáu | Một ngày thử rồi nghỉ | Ngày cuối tuần lớp hay có hoạt động tổng kết, bé dễ bỡ ngỡ; khoảng nghỉ làm bé quên |
Nhiều gia đình chọn thứ Ba hoặc thứ Tư làm điểm cân bằng: lớp đã vào nhịp, bé có đủ ngày để quen một chút trước cuối tuần, mà không phải chịu cả tuần dài. Một số bé thích nghi nhanh thì bắt đầu thứ Hai cũng không sao.
Điều quan trọng hơn chọn thứ mấy là tuần đầu cần đều đặn. Đi một ngày, nghỉ hai ngày, đi tiếp một ngày làm bé khó hình thành nếp. Khi đã bắt đầu, ba mẹ cố gắng cho bé đi đều các ngày còn lại trong tuần, chỉ rút ngắn giờ chứ không bỏ ngày.
Tránh những ngày bé chưa thật khoẻ
Sức khoẻ là yếu tố ba mẹ dễ chủ động nhất. Nên dời ngày bắt đầu nếu rơi vào các trường hợp sau:
- Vừa ốm dậy: bé vừa hết sốt, hết tiêu chảy, còn mệt, ăn chưa lại. Cho bé thêm vài ngày ở nhà ăn ngủ bình thường rồi mới bắt đầu. Ngoài ra, khi bé đang có bệnh lây, nhiều trường yêu cầu bé ở nhà đến khi khỏi.
- Vừa tiêm chủng: một số bé sốt nhẹ, quấy, đau chỗ tiêm trong một hai ngày sau tiêm. Nếu có thể, xếp lịch tiêm lệch khỏi tuần đầu ở trường mới, sau khi hỏi nhân viên y tế nơi tiêm về lịch phù hợp.
- Đang mọc răng: bé nhà trẻ đang mọc răng hay quấy, chảy nước miếng, ngủ kém. Đây không phải lý do để dời quá lâu, nhưng nếu ba mẹ thấy bé đang đợt khó chịu, lùi vài ngày cũng hợp lý.
- Vừa đi xa về: sau chuyến đi dài, bé có thể lệch giờ ngủ, mệt vì ngồi xe. Cho bé một hai ngày ở nhà lấy lại nếp.
- Thiếu ngủ nhiều ngày: vì nhà có khách, có em bé, dọn nhà. Một bé thiếu ngủ dễ khóc hơn ở bất kỳ đâu.
Ba mẹ không cần đợi bé "hoàn hảo" mới đi học; chỉ cần bé đã ăn ngủ bình thường trong vài ngày gần nhất. Nếu bé ốm vặt thường xuyên, hỏi bác sĩ nhi, và báo trường để cô biết cách chăm bé khi bé không khoẻ.
Tránh những ngày lớp có sự kiện lớn
Trường mầm non có nhiều hoạt động trong năm: hội diễn văn nghệ, ngày hội thể thao, tham quan dã ngoại, khám sức khoẻ định kỳ, các dịp lễ như Trung thu, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11, Tết, Quốc tế Thiếu nhi 1 tháng 6. Những ngày này lớp ồn hơn, cô bận chuẩn bị, giờ giấc có thể đổi, và các bạn đang hào hứng với những thứ bé mới chưa biết.
Một bé mới bước vào giữa buổi tổng duyệt văn nghệ sẽ không hiểu chuyện gì đang diễn ra, không biết bài múa, không có chỗ trong đội hình. Một bé mới vào đúng ngày cả lớp đi tham quan có thể phải lên xe với những người hoàn toàn lạ. Những tình huống này không gây hại lâu dài, nhưng làm ngày đầu khó hơn cần thiết.
Cách tránh rất đơn giản: hỏi cô hoặc nhà trường lịch hoạt động của tháng trước khi chốt ngày. Nếu tuần dự định có sự kiện lớn, chọn tuần sau đó hoặc ngày không có hoạt động đặc biệt. Ba mẹ cũng hỏi tuần đầu có ngày nào lớp đổi giờ, đổi phòng, có giáo viên nghỉ phép để biết trước.
Ngược lại, nếu bé đã quen trường được vài tuần, những sự kiện này lại là dịp tốt để bé hoà vào lớp. Thời điểm bé mới đến và thời điểm bé đã quen cần cách nhìn khác nhau.
Ngay trước hay ngay sau một kỳ nghỉ dài?
Trong năm có vài kỳ nghỉ dài: Tết Nguyên đán, dịp giỗ Tổ Hùng Vương cùng các ngày lễ cuối tháng 4 đầu tháng 5, cùng những tuần trường tư thục nghỉ riêng; dịp Quốc khánh 2 tháng 9 hay Tết Dương lịch có năm ghép với cuối tuần thành vài ngày. Lịch nghỉ cụ thể mỗi năm do cơ quan nhà nước và từng trường thông báo, ba mẹ xem lịch năm hiện hành. Ngày bắt đầu của bé đặt ngay trước hay ngay sau những kỳ nghỉ này đều có cái lợi và cái khó.
Bắt đầu chỉ vài ngày trước kỳ nghỉ dài thường không lợi: bé vừa làm quen được chút ít thì nghỉ, sau kỳ nghỉ gần như bắt đầu lại từ đầu, nhiều khi khó hơn vì bé đã biết trường mới là nơi phải xa ba mẹ. Nếu chỉ còn một tuần trước kỳ nghỉ, nhiều gia đình chọn chờ.
Bắt đầu ngay sau kỳ nghỉ có cái lợi là cả lớp cùng đi học lại, nhịp lớp cũng đang được cô xây lại. Nhưng ngày đầu tiên sau kỳ nghỉ, chính các bạn cũ cũng hay quấy, cô bận dỗ cả lớp. Lùi một hai ngày sau ngày đi học lại, để lớp ổn định trước, thường là lựa chọn dễ chịu hơn cho bé mới.
Ngoài ra, sau kỳ nghỉ bé thường lệch giờ ngủ. Hai, ba ngày cuối kỳ nghỉ, ba mẹ đưa giờ ngủ, giờ dậy về nhịp đi học, để bé không vừa thiếu ngủ vừa đến nơi lạ.
Thời tiết, đường đi và lịch của người lớn
Ở TP.HCM, mùa mưa thường từ khoảng tháng 5 đến tháng 11, mưa hay đến vào buổi chiều, đúng giờ đón trẻ. Một buổi chiều mưa lớn, đường ngập, người đón đến trễ, bé ngồi chờ đến khi lớp gần về hết là trải nghiệm không vui cho ngày đầu. Ba mẹ không chọn được thời tiết, nhưng có thể chọn đón sớm hơn giờ mưa, chuẩn bị áo mưa cho bé, và có người dự phòng nếu mình kẹt đường. Ở một số khu trũng, những tháng cuối năm còn có thời điểm triều cường làm ngập đường; nếu nhà hoặc trường mới ở khu như vậy, ba mẹ nên biết trước để tính giờ.
Ngày đầu, người đưa đón nên là người bé quen nhất và người đó có thể đón đúng giờ, thậm chí sớm hơn. Tránh chọn ngày ba mẹ có cuộc họp quan trọng, có chuyến công tác, có việc không thể dời. Nếu ba mẹ đang lo việc riêng, bé sẽ cảm nhận được sự vội vàng trong lúc chia tay.
Ba mẹ cũng nên dành thời gian buổi tối của ngày đầu cho bé: ăn tối cùng, nghe bé kể về trường nếu bé muốn kể, đi ngủ đúng giờ. Một buổi tối bình thường, ấm áp giúp bé khép lại ngày đầu nhẹ nhàng.
Chốt ngày với trường mới: những việc làm trong tuần trước đó
Khi đã chọn được ngày, vài việc nhỏ trong tuần trước đó giúp ngày đầu diễn ra đúng như dự tính:
- Xác nhận lại ngày với trường mới bằng tin nhắn hoặc văn bản, kèm tên lớp, tên cô chủ nhiệm và giờ ba mẹ đưa bé đến.
- Hỏi lịch hoạt động của tuần đó: có khám sức khoẻ định kỳ, tham quan, đổi phòng, cô chủ nhiệm nghỉ phép hay không.
- Nộp xong giấy tờ trước ngày đầu, để sáng hôm đó ba mẹ không phải đứng ở văn phòng trong lúc bé đứng chờ.
- Hỏi trường cho bé học ngắn ngày đầu được không và giờ đón cụ thể, rồi giữ đúng giờ đã hẹn với bé.
- Đăng ký người đón nếu không phải ba mẹ, và báo cô biết người đó là ai.
- Xem lại lịch tiêm chủng và lịch của người lớn trong tuần, dời những gì dời được.
Nếu sát ngày mà bé ốm, hoặc trường báo lớp có thay đổi bất ngờ, đừng ngại xin lùi vài ngày; trường thường linh động với bé chuyển đến trong năm. Lộ trình tăng dần giờ học trong những tuần đầu và cách giúp bé qua lúc chia tay ở cổng được viết riêng trong danh mục giúp bé thích nghi.
Nếu ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM và lân cận đang tính chuyển trường cho con, chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School nhận bé chuyển sang ở bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông, có lớp chuyển tiếp để bé làm quen dần; học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu. Ba mẹ để lại thông tin ở form trên trang, ghi ngày muốn bé bắt đầu và độ tuổi của bé, nhà trường sẽ cùng ba mẹ xếp lịch những ngày đầu ở cơ sở phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Bé bắt đầu đi trường mới vào thứ mấy là tốt?
Nhiều gia đình chọn thứ Ba hoặc thứ Tư: lớp đã vào nhịp tuần, bé đi vài ngày rồi nghỉ cuối tuần. Bé thích nghi nhanh thì bắt đầu thứ Hai cũng được. Quan trọng là sau khi bắt đầu, bé đi đều các ngày còn lại.
Bé vừa ốm dậy có nên đi học trường mới luôn không?
Nên đợi bé ăn ngủ bình thường lại vài ngày rồi mới bắt đầu. Bé còn mệt dễ khóc nhiều hơn, ba mẹ và cô khó biết bé khó chịu vì sức khoẻ hay vì lạ trường. Bệnh lây thì theo yêu cầu của trường.
Vừa tiêm phòng có nên cho bé bắt đầu trường mới?
Một số bé sốt nhẹ, quấy sau tiêm một hai ngày, nên tốt hơn là xếp lịch tiêm lệch khỏi tuần đầu ở trường mới. Hỏi nhân viên y tế nơi tiêm về lịch phù hợp với bé.
Ngày đầu đi trường mới nên cho bé học bao lâu?
Thường nên ngắn, đến trước giờ ăn trưa hoặc trước giờ ngủ trưa, rồi tăng dần theo ý kiến của cô. Bé lớn đã quen đi học có thể tăng nhanh hơn. Mỗi trường có quy định riêng về giai đoạn làm quen.
Có nên cho bé bắt đầu đúng ngày lớp tổ chức sự kiện?
Không nên. Ngày hội diễn, tham quan, lễ hội lớp ồn, cô bận, giờ giấc đổi, bé mới không hiểu chuyện gì đang diễn ra. Hỏi lịch hoạt động tháng và chọn ngày bình thường để bắt đầu.
Bắt đầu đi học trường mới vào mùa mưa cần lưu ý gì?
Ở TP.HCM mưa thường đến vào buổi chiều, đúng giờ đón. Ba mẹ nên đón sớm hơn giờ mưa những ngày đầu, chuẩn bị áo mưa cho bé và có người dự phòng nếu kẹt đường, để bé không phải chờ lâu.