Chuyển trường mầm non giữa năm học là việc làm được, miễn trường mới còn chỗ ở độ tuổi của bé và gia đình hoàn tất thủ tục với cả hai trường. Trẻ mầm non chưa có áp lực điểm số hay chương trình phải theo kịp như học sinh lớn, nên chuyển giữa năm ít ảnh hưởng đến việc học hơn ba mẹ thường lo.
Điều khác biệt thật sự khi chuyển giữa năm là bé sẽ bước vào một lớp đã quen nhau, cô đã có nếp, các bạn đã có nhóm chơi. Bé là người mới duy nhất. Bài này giúp ba mẹ cân nhắc khi nào nên chuyển ngay, khi nào nên đợi đến ranh giới học kỳ, và chuẩn bị gì để vài tuần đầu bớt hụt hẫng cho bé.
Khi nào chuyển giữa năm là lựa chọn đúng?
Có những lý do không nên chờ. Bé có dấu hiệu bị đối xử không phù hợp, như sợ hãi rõ rệt khi nhắc đến cô, có vết thương không được giải thích, bị bỏ đói, bị phạt nặng; hoặc bé có vấn đề sức khoẻ mà trường hiện tại không đủ điều kiện chăm sóc. Với những trường hợp này, việc bé là người mới giữa lớp là chuyện nhỏ so với rủi ro nếu tiếp tục ở lại.
Lý do thứ hai là gia đình chuyển nơi ở. Khi quãng đường đến trường cũ tăng lên quá xa, đưa đón mỗi ngày trở thành gánh nặng, bé ngồi xe lâu, dậy sớm hơn, mệt hơn. Chuyển sang trường gần nhà mới, dù giữa năm, thường tốt hơn cho nhịp sống của cả nhà.
Lý do thứ ba là ba mẹ thay đổi lịch làm việc, giờ đón ở trường cũ không còn phù hợp. Nếu đã thử các cách như nhờ người thân đón, đăng ký trông muộn mà vẫn không ổn, chuyển sang nơi có giờ đón hợp lý là quyết định thực tế.
Một tình huống hay gặp ở TP.HCM là gia đình từ tỉnh lên làm việc giữa năm, hoặc bé được đón từ quê lên sống cùng ba mẹ sau một thời gian ở với ông bà. Khi đó bé không chỉ đổi trường mà đổi cả người chăm, nhà ở, nhịp sống. Chuyển giữa năm trong trường hợp này là bắt buộc, nên trọng tâm không phải chọn ngày mà là giữ cho mọi thứ khác ổn định nhất có thể trong vài tuần đầu.
Với các lý do mang tính mong muốn, như muốn chương trình khác, muốn lớp ít bé hơn, ba mẹ có thời gian để chọn mốc ranh giới học kỳ hoặc sau Tết, khi lớp mới cũng đang làm quen lại.
Chuyển ngay hay chờ đến ranh giới học kỳ
Bảng sau giúp ba mẹ cân hai lựa chọn khi lý do chuyển không thuộc nhóm khẩn cấp:
| Tiêu chí | Chuyển ngay | Chờ hết học kỳ hoặc sau Tết |
|---|---|---|
| Với bé | Giải quyết sớm điều đang chưa ổn; nhưng là người mới duy nhất trong lớp | Vào lúc cả lớp làm quen lại; thêm vài tuần ở môi trường cũ |
| Với trường mới | Phụ thuộc chỗ trống ngay lúc đó | Trường thường biết trước sĩ số học kỳ sau, dễ sắp xếp hơn |
| Với trường cũ | Cần thương lượng phần phí đã đóng nếu chưa hết kỳ | Thường trùng lúc hết kỳ phí, ít phải tính toán |
| Với gia đình | Phải sắp xếp nhanh giấy tờ, đưa đón | Có thời gian tham quan, cho bé học thử, chuẩn bị tâm lý |
| Khi nào nghiêng về | Lý do an toàn, sức khoẻ, chuyển nhà xa | Lý do chương trình, thuận tiện, mong muốn |
Nếu ba mẹ chọn chờ, nên ghi lại cụ thể mình đang chờ đến ngày nào và vì sao, để không rơi vào tình trạng chần chừ kéo dài hết năm. Chờ có kế hoạch khác với để đó.
Trong thời gian chờ, ba mẹ vẫn có thể làm trước những việc không phụ thuộc ngày chuyển: tham quan trường mới, hỏi giấy tờ, chuẩn bị bản sao, xin nhận xét của cô hiện tại. Đến ngày chuyển, mọi thứ đã sẵn, bé chỉ việc bắt đầu. Nếu trong lúc chờ tình hình ở trường cũ xấu đi, ba mẹ luôn có thể đổi ý và chuyển sớm hơn.
Bé là người mới duy nhất: điều gì thật sự khó?
Ở đầu năm, mọi bạn đều mới. Giữa năm, bé bước vào lớp mà các bạn đã biết tên nhau, biết chỗ ngồi của mình, biết bài hát buổi sáng. Với bé ba, bốn tuổi, điều này không giống áp lực xã hội của người lớn, nhưng bé vẫn cảm nhận được mình chưa biết những thứ các bạn biết. Một số bé phản ứng bằng cách đứng ngoài quan sát, một số bám cô, một số khóc nhiều hơn khi ba mẹ về.
Với cô, nhận một bé giữa năm cũng cần thời gian: cô phải hiểu thói quen ăn ngủ của bé, cách bé phản ứng khi buồn, trong khi vẫn lo cả lớp theo nếp đã có. Ba mẹ có thể giúp cô bằng thông tin rõ ràng ngay từ ngày đầu.
Bé chuyển giữa năm còn phải làm quen với những chi tiết nhỏ mà người lớn ít để ý: tiếng chuông báo giờ ăn khác, món ăn nêm khác, giường ngủ trưa khác, nhà vệ sinh khác. Bé ở trường cũ đã quen tự đi vệ sinh có thể ngại đi ở trường mới vài ngày. Nhắc cô để ý và hỏi bé định kỳ trong những ngày đầu là cách đơn giản để tránh chuyện không đáng có.
Điểm thuận là trẻ mầm non kết bạn nhanh và linh hoạt. Nhóm chơi ở tuổi này chưa cố định như ở trẻ lớn. Chỉ sau một vài tuần, phần lớn các bé đã có một hai bạn quen để chơi cùng. Ba mẹ không cần lo bé "lạc lõng" lâu dài; cái cần chú ý là giai đoạn chuyển tiếp ngắn.
Chuẩn bị trong vòng hai đến ba tuần trước ngày chuyển
Chuyển giữa năm thường không có nhiều thời gian chuẩn bị như chuyển đầu năm. Thứ tự sau đây giúp gói mọi thứ gọn trong vài tuần:
- Liên hệ trường mới hỏi chỗ trống ở lớp đúng tuổi, ngày có thể bắt đầu, giấy tờ cần nộp.
- Xem lại hợp đồng trường cũ: thời hạn báo nghỉ, kỳ phí đang đóng, cách nhận lại hồ sơ.
- Đến thăm trường mới cùng bé nếu trường cho phép, nhìn lớp, sân chơi, chỗ ngủ.
- Báo nghỉ trường cũ sau khi đã chắc chỗ ở trường mới, và chốt ngày học cuối.
- Kể với bé bằng câu đơn giản vài ngày trước, không quá sớm với bé nhỏ, không quá muộn với bé lớn.
- Gửi cô mới một tờ thông tin ngắn về thói quen, sở thích, những gì làm bé bình tĩnh.
Nếu có khoảng trống giữa ngày nghỉ trường cũ và ngày bắt đầu trường mới, ba mẹ nên giữ nếp sinh hoạt ở nhà như ngày đi học: giờ dậy, giờ ăn, giờ ngủ trưa. Vài ngày ở nhà chơi thoải mái dễ làm ngày đầu đi học lại thêm khó.
Nếu chuyển trong năm học, tháng nào dễ hơn?
Tháng 10 và tháng 11: lớp đã qua giai đoạn làm quen đầu năm, nếp đã vững, cô không còn phải dỗ cả lớp cùng lúc như những tuần đầu tháng 9, nên có thời gian hơn cho một bé mới. Điều nên hỏi trước là lịch hoạt động quanh Ngày Nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11, khi nhiều trường tập văn nghệ, trang trí lớp; bé mới vào giữa lúc lớp đang tập dượt sẽ khó bắt nhịp hơn ngày thường.
Tháng 12 và tháng 1: nhiều trường chuẩn bị Tết, lịch hoạt động dày, sau đó là kỳ nghỉ dài. Bé vào trường mới giữa tháng 12 hay đầu tháng 1 sẽ chỉ học vài tuần rồi nghỉ Tết, sau Tết gần như làm quen lại. Nếu lý do không gấp, lùi đến sau Tết thường cho bé một mạch đi học liền hơn; mốc này có bài riêng trong danh mục.
Tháng 3 và tháng 4: học kỳ II đang chạy đều, lớp yên. Bé vào lúc này còn khoảng hai, ba tháng trước khi năm học kết thúc, đủ để quen trường mới và lên lớp cùng các bạn năm sau. Với bé lớp lá, khoảng này lại trùng lúc gia đình lo hồ sơ vào lớp 1, nên cần cân riêng theo danh mục chuyển tiếp lên lớp 1.
Tháng 5: năm học sắp kết thúc, lớp tập tổng kết, nhiều bạn chuẩn bị nghỉ hè. Trừ khi lý do gấp, chuyển trong tháng này ít lợi; cho bé học nốt rồi bắt đầu trường mới từ hè hoặc đầu năm học sau thường nhẹ nhàng hơn. Còn chọn thứ mấy trong tuần và tránh những ngày sau ốm, sau tiêm thì xem bài về chọn ngày bé bắt đầu trong cùng danh mục.
Những câu nên hỏi trường mới khi nhận bé giữa năm
Trường nhận bé giữa năm thường đã có kinh nghiệm, nhưng mỗi nơi làm một kiểu. Hỏi trước những câu dưới đây giúp ba mẹ biết bé sẽ được đón vào lớp ra sao:
- Lớp của bé hiện có bao nhiêu bạn, mấy cô? Lớp đã gần đủ sĩ số thì cô có ít thời gian riêng cho bé mới hơn; hỏi thêm có cô phụ hay nhân viên hỗ trợ giờ ăn, giờ ngủ không.
- Cô chủ nhiệm có ổn định đến hết năm không? Bé vừa đổi trường mà vài tuần sau lại đổi cô là thêm một lần làm quen.
- Những ngày đầu bé có được học nửa buổi không? Nhiều trường đồng ý cho bé về trước giờ ngủ trưa trong vài ngày, sau đó tăng dần.
- Ba mẹ có được ở lại một lúc buổi đầu không? Mỗi trường có quy định riêng; có nơi cho ba mẹ ngồi ở góc lớp một lúc, có nơi khuyên chia tay gọn ở cửa.
- Lớp đang theo chủ đề nào, sắp có hoạt động gì? Biết trước để kể cho bé, và để tránh ngày đầu trùng sự kiện lớn.
- Cô sẽ báo cho ba mẹ những gì trong tuần đầu? Ăn, ngủ, vệ sinh, tâm trạng; qua kênh nào, vào lúc nào.
Cách trường trả lời những câu này cũng là thông tin. Một nơi trả lời cụ thể, có quy trình cho trẻ mới, thường đã quen đón bé giữa năm. Một nơi trả lời chung chung thì ba mẹ nên hỏi thêm hoặc xin gặp cô chủ nhiệm trước ngày bé bắt đầu.
Đã có chỗ ở trường mới, có nên đợi thêm vài tuần?
Trường mới báo còn chỗ không có nghĩa là bé phải bắt đầu ngay tuần sau. Có vài trường hợp đợi thêm một chút lại tốt hơn: bé đang ốm hoặc vừa khỏi; gia đình sắp dọn nhà trong một hai tuần tới; ba mẹ sắp đi công tác dài; hoặc lớp mới sắp đổi cô chủ nhiệm. Mỗi điều này cộng thêm vào tuần đầu ở trường mới một lớp xáo trộn, và ba mẹ khó biết bé quấy vì đâu.
Ngược lại, có lúc đợi lại là rủi ro: chỗ trống chỉ giữ trong thời gian ngắn, trường cũ đã nhận bạn khác vào thay, hoặc bé đang không ổn ở trường cũ. Khi đó, hỏi trường mới có thể giữ chỗ thêm bao lâu và cần làm gì để giữ, rồi mới quyết định lùi hay vào ngay. Nếu chỉ lùi được vài ngày, ba mẹ dùng những ngày đó để làm xong giấy tờ và cho bé đến thăm trường một lần.
Khi lý do chuyển thuộc nhóm an toàn, sức khoẻ, nguyên tắc vẫn như đầu bài: không đợi. Vài ngày bé ở nhà với người thân trong lúc chờ trường mới nhận là chấp nhận được, miễn giữ giờ giấc như ngày đi học. Cách giúp bé qua những tuần đầu ở lớp mới và cách phối hợp với cô nằm trong danh mục giúp bé thích nghi.
Nếu ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM và lân cận đang tính chuyển trường cho con, chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School nhận bé chuyển sang ở bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông, có lớp chuyển tiếp để bé làm quen dần; học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu. Gia đình cần chuyển giữa năm có thể để lại thông tin ở form trên trang, ghi rõ ngày muốn bắt đầu; nhà trường sẽ kiểm suất còn trống ở cơ sở phù hợp và báo lại.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển trường mầm non giữa năm học có được không?
Được, nếu trường mới còn chỗ ở độ tuổi của bé và gia đình hoàn tất thủ tục với trường cũ và trường mới. Trường công lập giữa năm phụ thuộc sĩ số và địa bàn; trường tư thục thường linh hoạt hơn nhưng vẫn theo chỗ trống.
Chuyển trường giữa năm có làm bé chậm hơn các bạn không?
Mầm non không có điểm số hay chương trình phải theo kịp như tiểu học. Bé có thể chưa thuộc bài hát, chưa quen nếp lớp trong vài tuần đầu, nhưng phần lớn trẻ bắt nhịp nhanh khi được cô hướng dẫn.
Nên chuyển ngay hay đợi hết học kỳ I?
Nếu lý do là an toàn, sức khoẻ hoặc chuyển nhà xa, nên chuyển sớm. Nếu lý do là mong muốn chương trình hay sự thuận tiện, đợi đến hết học kỳ hoặc sau Tết giúp bé vào lớp lúc cả lớp cũng đang làm quen lại.
Bé mới chuyển giữa năm hay khóc thì bao lâu mới quen?
Nhiều bé quen dần sau khoảng vài tuần, tùy tuổi và tính cách. Nếu sau vài tuần bé vẫn khóc nhiều, ăn ngủ sút giảm rõ, ba mẹ nên trao đổi kỹ với cô và cân nhắc hỏi ý kiến chuyên gia.
Chuyển giữa tháng thì học phí trường cũ tính sao?
Tùy hợp đồng và chính sách của từng trường. Ba mẹ đọc lại hợp đồng, biên lai, hỏi trường cũ về cách tính phần còn lại và giữ chứng từ. Chi tiết có trong danh mục tiền cọc và học phí ở trường cũ.
Có nên cho bé nghỉ ở nhà vài ngày giữa hai trường không?
Một vài ngày không sao, nhưng nên giữ giờ giấc như ngày đi học. Nếu khoảng trống kéo dài, bé quen ở nhà, ngày đầu ở trường mới dễ khó hơn. Ba mẹ thu xếp sao cho khoảng nghỉ ngắn nhất có thể.