Ba mẹ chưa nên chuyển trường mầm non khi bé mới vào lớp chưa qua giai đoạn làm quen, khi gia đình đang có thay đổi lớn như sắp sinh em bé hay vừa chuyển nhà, khi lý do chỉ là cảm giác chung chung hay lời quảng cáo, hoặc khi chưa từng nói chuyện với trường hiện tại về điều mình lo. Trong những trường hợp này, chuyển trường thường thêm một thay đổi cho bé mà không giải quyết được gì.
Chờ không có nghĩa là bỏ qua. Chờ là tiếp tục quan sát, ghi chép, trao đổi với trường, và đặt cho mình một mốc thời gian để xem lại. Ngoại lệ duy nhất là chuyện an toàn: nếu có dấu hiệu bé bị đối xử thô bạo hay bị bỏ mặc, không chờ.
Bài này đi qua từng trường hợp nên chờ, lý do phía sau, và cách "chờ có mục đích" để khi quyết định, ba mẹ chắc chắn hơn về lựa chọn của mình.
Bé mới vào lớp: cho giai đoạn làm quen một khoảng thời gian thật
Những tuần đầu ở trường mới hay lớp mới gần như luôn có khó khăn: khóc ở cổng, ăn ít, không ngủ trưa, về nhà cáu kỉnh, có bé ốm vặt liên tục. Đây là phản ứng bình thường của trẻ nhỏ trước một môi trường lạ, không phải dấu hiệu trường không hợp. Nếu ba mẹ chuyển trường giữa chừng giai đoạn này, bé sẽ phải bắt đầu lại đúng những khó khăn ấy ở một nơi khác.
Không có mốc chung cho mọi bé, nhưng nhiều trường và chuyên gia giáo dục mầm non thường nhắc ba mẹ dành ít nhất vài tuần đến một tháng để bé làm quen trước khi đánh giá. Bé nhạy cảm, bé lần đầu xa nhà, bé từng có trải nghiệm không vui ở nơi khác có thể cần lâu hơn.
Điều ba mẹ nên nhìn là xu hướng: tuần sau có nhẹ hơn tuần trước không, bé có bắt đầu nhắc tên cô, tên bạn không, có hôm nào bé vào lớp không khóc không. Nếu xu hướng đi lên, dù chậm, nên kiên nhẫn. Nếu sau một thời gian hợp lý mọi thứ không nhích lên chút nào, hoặc tệ dần, lúc đó mới là lúc tìm hiểu sâu hơn.
Một điều nữa: những gì ba mẹ thấy lúc đưa đón chỉ là vài phút đầu và cuối ngày, lúc bé dễ xúc động nhất. Nhờ cô kể hoặc gửi vài tấm ảnh bé lúc đang chơi giữa buổi sẽ cho ba mẹ một bức tranh đầy đủ hơn, và thường là yên tâm hơn.
Trong thời gian này, hãy giữ nếp ở nhà thật đều, giờ ngủ đủ, buổi sáng không vội, và một lời chào chia tay giống nhau mỗi ngày. Những thứ đều đặn ở nhà là chỗ dựa giúp bé đi qua những thứ mới ở trường.
Khi gia đình đang có thay đổi lớn
Sắp có em bé hoặc vừa sinh em bé. Bé lớn thường nhạy cảm trong giai đoạn này, có khi thoái lui hành vi, bám mẹ, ghen tị. Nếu thêm việc đổi trường, bé mất luôn chỗ dựa quen thuộc bên ngoài gia đình. Nhiều gia đình chọn chuyển trước khi em bé ra đời vài tháng, hoặc chờ đến khi mọi thứ ổn định.
Vừa chuyển nhà. Nhà mới, phòng ngủ mới, đường đi mới đã là nhiều thứ lạ. Nếu trường cũ vẫn còn trong tầm đưa đón, giữ trường một thời gian giúp bé có một điểm quen giữa nhiều điểm lạ.
Ba hoặc mẹ đi công tác dài, đổi việc, gia đình có chuyện buồn. Bé cảm nhận được không khí trong nhà dù không ai nói ra. Lúc này bé cần sự ổn định, những gương mặt quen ở trường có thể là điều giúp bé nhiều.
Bé vừa ốm nặng hoặc vừa nằm viện. Sức khoẻ và tinh thần của bé cần thời gian hồi phục. Quay lại trường quen thường nhẹ nhàng hơn bắt đầu ở trường mới.
Người chăm bé ở nhà thay đổi. Đổi người giúp việc, ông bà về quê, bé vừa thôi ở nhà với người thân để đi học cả ngày. Mỗi thay đổi kiểu này đã đủ để bé cần làm quen.
Khi lý do còn chung chung hoặc đến từ người khác
Một số lý do chuyển trường nghe có vẻ hợp lý nhưng khi hỏi kỹ thì chưa rõ điều gì cụ thể đang không ổn. "Trường kia nghe nói tốt hơn", "bạn con chuyển đi rồi", "thấy trường này hơi cũ", "trường mới mở có nhiều ưu đãi". Những lý do này không sai, nhưng chưa đủ để đánh đổi những gì bé đang có ở trường hiện tại.
Quảng cáo của trường mới thường nói về cơ sở vật chất, phương pháp, hoạt động ngoại khoá. Những thứ này dễ thấy, dễ so sánh. Còn những thứ quan trọng nhất với bé mầm non như cô có kiên nhẫn không, cô có ở lâu với lớp không, bé có được chăm sóc tận tình lúc ốm không, lại khó thấy qua quảng cáo, mà bé đang có ở trường cũ nếu bé đang vui.
Lời khuyên từ người quen cũng vậy. Một phụ huynh rất hài lòng với trường của con họ, nhưng con họ có tính cách khác, gia đình họ có lịch sinh hoạt khác, điều họ coi trọng có khi khác điều nhà mình coi trọng.
Khi lý do còn chung chung, hãy quay lại câu hỏi đầu tiên: chính xác thì điều gì ở trường hiện tại đang không hợp với con mình, và trường mới làm khác ở điểm nào mà mình đã tận mắt thấy. Nếu chưa trả lời được, nên chờ và tìm hiểu tiếp.
Khi chính ba mẹ đang giận hoặc đang quá tải
Nhiều quyết định chuyển trường được đưa ra trong một buổi tối sau một chuyện bực mình: cô nhắn tin lạnh lùng, trường thu thêm một khoản không báo trước, bé về với bộ đồ bẩn, phụ huynh khác kể một chuyện không hay. Cảm giác muốn "cho con nghỉ luôn" là hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng quyết định trong lúc giận thường dẫn đến những bước vội: báo nghỉ khi chưa có chỗ mới, đặt cọc trường đầu tiên tìm được, nói những lời khó rút lại với trường cũ.
Một nguyên tắc đơn giản là cho mình ít nhất vài ngày trước khi làm bất cứ điều gì không thể quay lại. Trong vài ngày đó, ba mẹ vẫn có thể hỏi trường giải thích, ghi lại sự việc, tìm hiểu các lựa chọn khác. Khi bình tĩnh lại, nếu lý do vẫn còn nguyên, quyết định chuyển sẽ chắc chắn hơn; nếu lý do đã nhẹ đi, ba mẹ tránh được một lần chuyển không cần thiết.
Tương tự, khi ba mẹ đang quá tải vì công việc, vì chuyện gia đình, mọi bất tiện nhỏ ở trường đều trông lớn hơn. Có khi thứ cần thay đổi là cách chia việc đưa đón trong nhà, không phải ngôi trường. Hỏi mình một câu thẳng thắn: nếu tuần này mình không mệt như vậy, mình có còn muốn chuyển trường không.
Ngoại lệ, một lần nữa, là chuyện an toàn của bé. Khi có dấu hiệu bé bị đối xử thô bạo, phản ứng nhanh là đúng, dù đang giận hay không.
Chờ hay chuyển: bảng gợi ý theo tình huống
Bảng dưới gom những tình huống hay gặp. Đây chỉ là gợi ý để ba mẹ bàn với nhau; hoàn cảnh từng nhà mới là thứ quyết định.
| Tình huống | Thường nên chờ, và chờ thế nào | Thường không nên chờ khi |
|---|---|---|
| Bé mới vào lớp vài tuần, còn khóc | Giữ nếp chia tay đều, trao đổi với cô, theo dõi xu hướng theo tuần | Bé có dấu hiệu bị đối xử thô bạo, sợ một người cụ thể |
| Nhà sắp có em bé | Giữ trường quen, báo cô để cô để ý bé hơn | Trường hiện tại có vấn đề an toàn hoặc chăm sóc rõ ràng |
| Bạn thân của bé chuyển trường | Giúp bé giữ liên lạc với bạn ngoài giờ học, khuyến khích bé chơi với bạn mới | Bé buồn kéo dài kèm những dấu hiệu khác ở lớp |
| Trường mới quảng cáo hấp dẫn | Tham quan kỹ, so sánh bằng cùng bộ câu hỏi, không vội đặt cọc | Trường hiện tại đã được góp ý nhiều lần mà không thay đổi |
| Còn vài tháng là hết năm học | Chờ hết năm, chuẩn bị chuyển vào đầu năm mới | Lý do chuyển là an toàn, hoặc bé đang rất căng thẳng mỗi ngày |
Cột phải nhắc rằng chờ không phải lúc nào cũng đúng. Biết khi nào nên chờ cũng quan trọng như biết khi nào không nên chờ.
Chờ có mục đích: làm gì trong thời gian chờ
Chờ thụ động dễ khiến ba mẹ lo lắng mà không có thêm thông tin. Chờ có mục đích giúp đến lúc quyết định, ba mẹ có đủ cơ sở:
- Đặt một mốc cụ thể để xem lại, ví dụ sau bốn tuần, sau Tết, hoặc cuối học kỳ. Ghi mốc này lại để không trì hoãn mãi.
- Ghi chép ngắn mỗi tối về những điều đang làm mình lo: bé khóc bao lâu, ăn thế nào, kể gì về lớp.
- Trao đổi với cô về điều mình lo, thống nhất một hai việc cô và ba mẹ cùng làm.
- Trong lúc đó, tìm hiểu dần các trường khác, tham quan nếu có thời gian, nhưng chưa đặt cọc.
- Đến mốc, cả nhà cùng đọc lại ghi chép và quyết định: tiếp tục ở lại, hay bắt đầu thủ tục chuyển.
Cách làm này cũng giúp tránh tình trạng nhiều ba mẹ hay gặp: vừa chuyển xong mới nhận ra điều mình lo ở trường cũ đã tự hết từ lâu, hoặc ở trường mới cũng có y như vậy.
Nếu đến mốc mà hai vợ chồng vẫn chưa thống nhất, có thể đặt thêm một mốc ngắn nữa với một việc cụ thể cần làm, như cùng đi tham quan một trường khác hay cùng gặp cô một lần. Điều quan trọng là mỗi mốc đều kết thúc bằng một bước tiếp theo rõ ràng, không để chuyện treo lơ lửng hết học kỳ này sang học kỳ khác.
Ở lại cũng là một quyết định, không phải là chịu đựng
Nhiều ba mẹ cảm thấy không chuyển trường là "chịu đựng", là chưa làm hết sức cho con. Thực tế, quyết định ở lại sau khi đã suy nghĩ, quan sát và trao đổi cũng là một quyết định chủ động. Bé được hưởng sự ổn định, được gắn bó với cô và bạn, được lớn lên trong một môi trường quen, đó là những điều có giá trị với trẻ nhỏ.
Ở lại cũng không có nghĩa là im lặng. Ba mẹ tiếp tục góp ý với trường một cách xây dựng, tham gia các buổi họp phụ huynh, đề xuất những điều có thể làm tốt hơn. Nhiều trường thay đổi vì những góp ý cụ thể và bền bỉ của phụ huynh.
Nếu sau đó tình hình thay đổi, có vấn đề mới, ba mẹ hoàn toàn có thể xem lại quyết định. Không có quyết định nào là vĩnh viễn với một đứa trẻ đang lớn từng ngày.
Và khi đến lúc thật sự cần chuyển, những tháng quan sát kỹ trước đó giúp ba mẹ chọn trường mới chính xác hơn. Những gia đình ở khu Quận 12 cũ đã cân nhắc kỹ và quyết định chuyển có thể tìm hiểu chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School ở trang chủ.
Câu hỏi thường gặp
Bé đi học được hai tuần vẫn khóc thì đã nên chuyển trường chưa?
Thường là chưa. Hai tuần vẫn nằm trong giai đoạn làm quen của nhiều bé. Ba mẹ nên theo dõi xu hướng, trao đổi với cô, giữ nếp chia tay đều đặn. Chỉ nên tính chuyển sớm nếu có dấu hiệu liên quan đến an toàn hoặc cách người lớn đối xử với bé.
Nhà sắp sinh em bé, nên chuyển trường cho bé lớn trước hay sau?
Nếu bắt buộc phải chuyển, nhiều gia đình chọn chuyển trước vài tháng để bé quen trường mới trước khi em ra đời. Nếu không bắt buộc, giữ trường cũ trong giai đoạn này thường giúp bé lớn có chỗ dựa ổn định hơn.
Đã đặt cọc trường mới rồi mới thấy chưa nên chuyển thì sao?
Hãy đọc lại điều khoản đặt cọc của trường mới xem có được hoãn ngày nhập học hay hoàn lại một phần không. Trao đổi thẳng với trường mới về hoàn cảnh. Nên tránh để chuyện tiền cọc quyết định thay cho điều tốt nhất với bé.
Trường cũ hơi xa nhưng bé rất thích thì có nên giữ không?
Nếu cả nhà vẫn xoay xở được việc đưa đón mà không quá mệt, việc bé thích trường và gắn bó với cô, bạn là điều rất đáng giữ. Chỉ khi quãng đường làm ảnh hưởng rõ đến sức khoẻ, giấc ngủ của bé hay nếp sinh hoạt cả nhà thì mới nên tính lại.
Ông bà muốn chuyển trường nhưng ba mẹ chưa muốn thì làm sao?
Nên nghe kỹ lý do của ông bà, vì có khi ông bà thấy được điều ba mẹ chưa thấy khi đưa đón. Sau đó cùng nhìn vào sự việc cụ thể và ghi chép. Mục này có bài riêng về chuyện gia đình bất đồng khi chuyển trường cho con.
Chờ quá lâu có làm lỡ thời điểm chuyển tốt không?
Có thể, nếu ba mẹ chờ mà không đặt mốc. Vì vậy nên chọn trước một thời điểm xem lại cụ thể, như cuối học kỳ hay sau kỳ nghỉ, và trong lúc chờ vẫn tìm hiểu dần các trường khác để khi quyết là có sẵn lựa chọn.