Trước khi chuyển trường, ba mẹ nên có ít nhất một buổi trao đổi nghiêm túc với trường hiện tại: nêu điều mình lo bằng sự việc cụ thể, hỏi trường thấy gì và sẽ làm gì, rồi hẹn một mốc để xem lại. Cuộc nói chuyện này thường dẫn đến một trong hai kết quả có ích: vấn đề được cải thiện và bé không phải chuyển, hoặc ba mẹ thấy rõ trường không thể hay không muốn thay đổi, và quyết định chuyển trở nên chắc chắn hơn.
Nhiều ba mẹ ngại nói, sợ bị cô "để ý" con, sợ không khí khó chịu, hoặc nghĩ đằng nào cũng chuyển nên nói làm gì. Nhưng bỏ qua bước này, ba mẹ có thể mang theo một vấn đề chưa được hiểu đúng sang trường mới, và bỏ lại một trường có khi chỉ cần một lời góp ý.
Bài viết hướng dẫn chuẩn bị buổi gặp, mở lời, những câu nên hỏi, cách đọc phản hồi của trường, và việc cần làm sau buổi gặp. Giọng điệu chung: bình tĩnh, cụ thể, hướng về đứa trẻ.
Vì sao nên nói chuyện với trường trước khi đi?
Lý do đầu tiên là thông tin. Ba mẹ chỉ thấy bé trong vài phút lúc đưa đón và nghe bé kể buổi tối. Cô thấy bé gần như cả ngày. Rất nhiều chuyện ba mẹ lo có lời giải thích mà chỉ cô mới biết: bé ăn ít vì đang mọc răng, bé khóc vì đổi chỗ ngồi, bé kể bị la vì hôm đó bé leo lên bậu cửa sổ. Ngược lại, cũng có những chuyện cô chưa biết, như bé sợ phòng tối lúc ngủ trưa, và chỉ cần biết là cô điều chỉnh được.
Lý do thứ hai là công bằng với trường. Một trường đã chăm con trong nhiều tháng đáng được biết lý do gia đình không hài lòng và có cơ hội sửa. Nhiều trường, nhiều cô thật sự muốn biết, vì một phụ huynh góp ý thẳng là tài sản quý hơn một phụ huynh lặng lẽ rời đi.
Lý do thứ ba là chính ba mẹ. Khi đã nói và trường không thay đổi, ba mẹ chuyển trường mà không còn băn khoăn "giá mà mình đã nói". Khi đã nói và trường thay đổi, ba mẹ tránh được một lần chuyển với đủ cái giá của nó.
Cuối cùng là chuyện thực tế: dù có chuyển, gia đình vẫn cần trường cũ hỗ trợ một số việc như xác nhận thời gian học, nhận xét về bé, giải quyết tiền cọc và học phí đã đóng. Quan hệ tốt giúp những việc này nhẹ nhàng hơn nhiều.
Chuẩn bị trước buổi gặp
Một buổi gặp hiệu quả thường được chuẩn bị từ vài ngày trước. Những việc nên làm:
- Gom sự việc. Đọc lại ghi chép, chọn ra hai ba điều quan trọng nhất, mỗi điều kèm ví dụ cụ thể: ngày nào, chuyện gì, bé nói gì.
- Xác định mình muốn gì. Muốn hiểu chuyện gì đã xảy ra, muốn trường làm một việc cụ thể, hay muốn biết trường có thể điều chỉnh đến đâu. Mục tiêu rõ giúp buổi gặp không biến thành một buổi than phiền chung chung.
- Chọn đúng người. Chuyện chăm sóc hằng ngày thì bắt đầu với cô chủ nhiệm. Chuyện liên quan đến cách một người lớn đối xử, chuyện quy trình an toàn, chuyện tiền bạc thì nên gặp người phụ trách trường.
- Hẹn trước. Nhắn tin xin một khoảng thời gian riêng, tránh giờ đón trả. Nói ngắn gọn mình muốn trao đổi về chuyện gì để người kia chuẩn bị.
- Thống nhất giữa ba và mẹ. Nếu cả hai cùng đi, nói trước với nhau ai sẽ nói phần nào, và đừng tranh luận với nhau trước mặt cô.
Mang theo sổ hoặc điện thoại để ghi. Nếu chuyện nhạy cảm, đừng dẫn bé theo, hoặc nhờ người thân trông bé ở chỗ khác trong lúc nói chuyện.
Mở lời và đặt câu hỏi: nên nói thế nào
Cách nói ảnh hưởng nhiều đến cách người nghe phản ứng. Bảng dưới đặt cạnh nhau cách nói dễ khiến hai bên phòng thủ và cách nói giúp cuộc trò chuyện đi tiếp.
| Thay vì nói | Nên nói | Vì sao |
|---|---|---|
| "Trường chăm con mình không tốt" | "Ba tuần nay bé về hay đói, bé nói ở lớp không ăn được, cô thấy giờ ăn của bé thế nào?" | Nêu sự việc và mời cô kể, không kết luận trước |
| "Cô la con mình" | "Mấy hôm nay bé kể bị cô la lúc ngủ trưa, nhà muốn hiểu chuyện gì đã xảy ra" | Thừa nhận lời kể là của bé, cần cô bổ sung |
| "Trường kia làm tốt hơn nhiều" | "Nhà mong bé được ra sân nhiều hơn, lớp mình có thể sắp xếp thế nào?" | So sánh làm người nghe khó chịu; đề nghị cụ thể thì dễ trả lời |
| "Nếu không sửa thì nhà chuyển trường" | "Nhà muốn thử một vài tuần, rồi mình gặp lại xem bé thế nào nhé" | Đe doạ khiến bên kia phòng thủ; một mốc hẹn giúp cả hai cùng hướng tới kết quả |
| "Sao không ai báo cho nhà biết?" | "Lần sau bé bị ngã hay có chuyện gì, cô nhắn cho nhà ngay giúp nhé" | Đề nghị điều muốn có từ nay thay vì truy lỗi quá khứ |
Những câu bên phải không phải để nói khéo cho qua chuyện. Ba mẹ vẫn nêu đủ điều mình lo, chỉ là theo cách giúp người nghe tập trung vào đứa trẻ thay vì bảo vệ bản thân.
Những điều nên tránh khi góp ý với trường
Có những cách góp ý tưởng như làm cho trường phải chú ý hơn, nhưng thực tế khiến chuyện khó giải quyết. Ba mẹ nên tránh:
- Nói chuyện căng thẳng ở cổng trường giờ đón, trước mặt các phụ huynh và các bé khác. Cô bị đặt vào thế phải giữ thể diện thay vì lắng nghe, còn bé thì thấy ba mẹ và cô căng thẳng.
- Nhắn tin dài lúc khuya khi đang bực. Những tin nhắn viết trong cơn giận thường có những câu khó rút lại, và người đọc sẽ phản ứng với cơn giận hơn là với nội dung.
- Đưa chuyện lên mạng xã hội trước khi trao đổi trực tiếp. Ngoài việc làm lộ thông tin, hình ảnh của con và của trẻ khác, cách này gần như đóng lại khả năng hai bên cùng tìm cách giải quyết.
- Dồn nhiều chuyện cũ vào một lần nói. Nêu hai ba điều quan trọng nhất, mỗi điều có ví dụ, sẽ hiệu quả hơn một danh sách dài mọi điều không vừa ý từ đầu năm.
- Nhờ người quen có chức vụ gây áp lực. Có thể giải quyết được việc trước mắt, nhưng làm quan hệ giữa gia đình và cô trở nên gượng gạo trong suốt thời gian bé còn học.
- Hỏi dò các bé khác trong lớp. Trẻ nhỏ dễ bị ảnh hưởng bởi câu hỏi của người lớn, và phụ huynh của bé đó có thể không vui khi biết.
Tránh những điều này không có nghĩa là im lặng. Khi chuyện liên quan đến an toàn và trường không hợp tác, ba mẹ hoàn toàn có thể báo đến cơ quan chức năng ở phường, xã nơi trường đặt cơ sở. Đó là con đường đúng, không phải gây áp lực ngoài lề.
Đọc phản hồi của trường: dấu hiệu tốt và dấu hiệu đáng lưu ý
Trường lắng nghe và hỏi lại. Cô hay người phụ trách hỏi thêm chi tiết, ghi lại, kể những gì họ quan sát được. Đây là dấu hiệu tốt, kể cả khi bức tranh họ kể khác với điều ba mẹ nghĩ.
Trường đưa ra việc cụ thể. Ví dụ: cho bé ngồi gần cô lúc ăn, nhắn ảnh giờ ngủ trong tuần tới, tách chỗ hai bạn hay va chạm. Một đề nghị cụ thể đáng giá hơn nhiều lời hứa chung chung.
Trường thừa nhận sơ suất nếu có. Một lời xin lỗi thật lòng khi có sai sót cho thấy trường đặt đứa trẻ lên trên hình ảnh của mình.
Trường phủ nhận mọi thứ. Khẳng định không bao giờ có chuyện đó, không cần xem lại, không cần hỏi thêm. Đáng lưu ý, nhất là khi chuyện liên quan đến an toàn.
Trường đổ lỗi cho bé hay gia đình. Kiểu "bé nhà mình khó", "ở nhà chiều quá nên vậy". Có thể có phần đúng, nhưng nếu đó là câu trả lời duy nhất, trường đang né tránh phần việc của mình.
Trường hứa rồi không làm. Điều này chỉ thấy được sau buổi gặp, vì vậy bước theo dõi rất quan trọng.
Sau buổi gặp: ghi lại, theo dõi, quyết định
Ngay sau buổi gặp, ba mẹ nên nhắn một tin ngắn cho cô hoặc người phụ trách, cảm ơn và tóm tắt những gì đã thống nhất: "Cảm ơn cô đã dành thời gian. Như đã trao đổi, cô sẽ cho bé ngồi gần cô lúc ăn và nhắn nhà nếu bé ăn ít; nhà sẽ cho bé ngủ trưa cuối tuần đúng giờ ở lớp. Hai tuần nữa mình nói chuyện lại nhé." Tin nhắn này giúp cả hai bên nhớ giống nhau.
Trong khoảng thời gian đã hẹn, tiếp tục ghi chép như trước để thấy có thay đổi hay không. Đừng đánh giá chỉ sau một hai ngày; cho thay đổi đủ thời gian để thể hiện.
Đến mốc hẹn, gặp lại hoặc trao đổi qua tin nhắn. Nếu có tiến triển, ghi nhận và cảm ơn, điều đó khuyến khích cô tiếp tục. Nếu chưa, hỏi trường còn cách nào khác, hoặc có thể chuyển bé sang lớp khác trong trường không.
Nếu sau một hai vòng như vậy, trường vẫn không thay đổi hoặc phản hồi không thiện chí, ba mẹ đã có đủ thông tin để quyết định chuyển, và có thể làm điều đó một cách bình tĩnh, không cảm thấy mình vội vàng.
Khi đã quyết chuyển: chia tay trường cũ cho đàng hoàng
Dù cuối cùng gia đình chuyển vì không hài lòng, cách chia tay vẫn quan trọng, cho bé và cho chính ba mẹ. Báo nghỉ đúng thời hạn trong hợp đồng, bằng văn bản hoặc tin nhắn rõ ràng. Không cần kể hết mọi lý do nếu không muốn, nhưng một vài lời góp ý chân thành có thể giúp những bé khác còn ở lại.
Với bé, nên cho bé có một ngày cuối ở lớp có chủ đích: mang một ít bánh chia cho bạn, chào cô, chụp một tấm ảnh với lớp nếu trường cho phép. Trẻ nhỏ cần một kết thúc rõ ràng để hiểu rằng mình không bị "biến mất" khỏi một nơi quen, mà là chuyển sang một nơi mới.
Trước khi đi, xin trường những thông tin hữu ích cho trường mới: sổ theo dõi sức khoẻ, sổ tiêm chủng nếu trường giữ bản, nhận xét về sự phát triển của bé, thói quen ăn ngủ cô đã nắm. Kiểm lại các khoản tiền cọc và học phí đã đóng theo hợp đồng; chuyện này có mục riêng trên trang.
Giữ lời lẽ tử tế khi nhắc đến trường cũ trước mặt bé. Bé đã có những ngày vui ở đó, và bé cần được nhớ về nơi ấy một cách bình yên.
Ba mẹ ở khu Quận 12 cũ đang tìm nơi tiếp nhận bé sau khi chia tay trường cũ có thể xem chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School ở trang chủ, với bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông.
Câu hỏi thường gặp
Góp ý với cô có làm cô ghét con mình không?
Đây là nỗi lo rất phổ biến, nhưng phần lớn giáo viên mầm non làm nghề vì quý trẻ và hiểu ba mẹ lo cho con. Góp ý bình tĩnh, dựa trên sự việc, hướng về đứa trẻ thường được đón nhận tốt. Nếu sau góp ý ba mẹ thấy bé bị đối xử khác đi, đó là dấu hiệu cần báo người phụ trách.
Nên gặp cô chủ nhiệm hay gặp thẳng hiệu trưởng?
Chuyện chăm sóc hằng ngày nên bắt đầu với cô chủ nhiệm, vì cô trực tiếp làm. Chuyện an toàn, cách một người lớn đối xử với trẻ, tiền bạc hay khi đã trao đổi với cô mà không thay đổi thì nên gặp người phụ trách trường.
Có nên trao đổi qua tin nhắn thay vì gặp trực tiếp không?
Tin nhắn hợp với chuyện nhỏ và để xác nhận lại những gì đã thống nhất. Chuyện quan trọng hay nhạy cảm nên gặp trực tiếp, vì giọng nói và thái độ giúp hai bên hiểu nhau hơn, tránh hiểu lầm từ câu chữ ngắn gọn trên điện thoại.
Trường hẹn mãi không gặp thì làm sao?
Gửi một tin nhắn hoặc thư ngắn nêu rõ chuyện cần trao đổi và đề nghị vài khung giờ. Nếu vẫn không được hẹn, đó là một thông tin quan trọng về cách trường làm việc với phụ huynh, và ba mẹ có thể cân nhắc quyết định dựa trên điều đó.
Có nên nói với trường cũ là mình đang tìm trường khác không?
Không bắt buộc. Một số ba mẹ nói thẳng để trường hiểu mức độ nghiêm túc của góp ý. Nếu nói, nên nói nhẹ nhàng, không như một lời đe doạ. Khi đã quyết chuyển thì nên báo đúng thời hạn trong hợp đồng.
Nhiều phụ huynh cùng góp ý một lúc có tốt hơn không?
Nếu nhiều gia đình cùng gặp một vấn đề, góp ý chung qua ban đại diện cha mẹ trẻ của lớp, của trường hoặc một buổi gặp chung có thể có sức nặng hơn. Tuy vậy, nên giữ cách nói dựa trên sự việc, tránh biến thành một cuộc chỉ trích nhắm vào một người.