Nếu gia đình sắp có em bé và đang tính chuyển trường cho bé lớn, thời điểm nhẹ nhàng nhất thường là chuyển sớm, ít nhất vài tháng trước ngày dự sinh, hoặc đợi đến khi em đã về nhà và sinh hoạt cả nhà ổn định lại sau vài tháng. Khoảng nên tránh là sát ngày sinh và những tuần đầu em bé về nhà.
Lý do đơn giản: với một đứa trẻ mầm non, có em là một trong những thay đổi lớn nhất. Bé phải chia sẻ ba mẹ, nếp nhà đổi khác, người đưa đón có thể đổi. Nếu cùng lúc đó bé phải bắt đầu ở một trường mới, bé mất cả hai chỗ dựa quen thuộc là nhà và trường. Bài này giúp ba mẹ xếp lịch để hai thay đổi lớn không rơi vào cùng một khoảng.
Vì sao em bé mới là thay đổi lớn với bé lớn?
Với người lớn, em bé là niềm vui; với bé lớn ba, bốn tuổi, em bé là một điều vừa thú vị vừa khó hiểu. Mẹ mệt hơn, ít bế bé hơn. Ba bận hơn. Nhà có thêm người giúp, ông bà đến ở. Mọi người chú ý đến em. Giờ giấc ăn ngủ trong nhà xáo trộn vì em thức đêm. Bé lớn không có từ để nói hết những cảm giác này, nên thường thể hiện qua hành vi.
Nhiều bé lớn có những biểu hiện "quay lại nhỏ" trong một thời gian khi có em: đòi bế, đòi bú bình, tè dầm lại dù đã bỏ bỉm, nói giọng em bé, khó ngủ một mình. Đây thường là phản ứng tạm thời và giảm dần khi bé thấy mình vẫn được yêu thương. Nếu kéo dài hoặc nặng, ba mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em.
Trường mầm non, trong giai đoạn này, thường là nơi ổn định nhất với bé lớn: cô quen, bạn quen, nếp quen, không có gì thay đổi. Đó là một chỗ dựa quan trọng. Đổi trường đúng lúc này lấy đi chỗ dựa đó, đúng lúc bé cần nó nhất.
Vì vậy, nếu việc chuyển trường không gấp, ba mẹ nên nhìn nó như một thay đổi cần xếp lịch, không đặt chồng lên thay đổi lớn hơn là sự ra đời của em.
So sánh ba khung thời gian
Lấy ngày dự sinh làm mốc, có thể chia thành ba khung. Thời gian ghi trong bảng là gợi ý, không phải quy tắc:
| Khung | Thuận lợi | Khó khăn | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Sớm: từ khoảng ba tháng trở lên trước ngày dự sinh | Bé có thời gian quen trường mới khi nhà còn ổn; trường mới đã thành chỗ quen khi em về | Mẹ mang thai tháng giữa, cần sức để đưa đón, đi tham quan | Gia đình đã quyết định sớm, lý do chuyển rõ ràng |
| Sát ngày sinh: khoảng một, hai tháng trước đến một tháng sau | Có thể khớp với việc mẹ nghỉ sinh, thời gian đưa đón linh động | Bé chịu hai thay đổi lớn gần nhau; mẹ khó đi lại | Chỉ khi có lý do bắt buộc |
| Sau: khi em đã vài tháng và nhà ổn định lại | Bé lớn đã quen có em; ba mẹ đỡ mệt hơn | Phải chờ lâu; bé lớn vẫn ở trường cũ trong giai đoạn có em | Lý do chuyển không gấp, trường cũ vẫn ổn |
Nhiều gia đình thấy khung sớm là dễ nhất: mẹ còn khoẻ để đi tham quan trường, đưa bé những ngày đầu, và khi em về, bé lớn đã có một trường mới quen thuộc. Khung sau cũng tốt nếu trường cũ vẫn ổn và gia đình có thể chờ.
Khung giữa không phải là cấm, nhưng cần nhiều sự chuẩn bị hơn. Phần cuối bài có gợi ý cho trường hợp này.
Vì sao gia đình có em bé hay muốn chuyển trường cho bé lớn?
Trường gần nhà hơn. Khi có em nhỏ, quãng đường đưa đón bé lớn trở thành gánh nặng hơn. Một trường gần nhà giúp người lớn đưa đón nhanh để về chăm em. Đây là lý do thực tế và hợp lý, nhưng thường không gấp, nên có thể chọn thời điểm.
Giờ đón dài hơn. Mẹ nghỉ sinh rồi đi làm lại, giờ giấc của cả nhà thay đổi; trường có giờ đón muộn hơn trở nên cần thiết. Ba mẹ nên tính trước lúc mẹ đi làm lại để chọn thời điểm chuyển, tránh dồn vào đúng tuần mẹ trở lại công việc.
Muốn hai anh em học cùng một nơi sau này. Một số gia đình chọn trường có cả nhà trẻ để em cũng vào học ở đó khi đủ tuổi. Lý do này hoàn toàn không gấp; ba mẹ có thể đợi đến lúc thuận.
Tạm thời ở nhà ông bà. Khi mẹ sinh, có nhà đưa cả gia đình về ở với ông bà vài tháng, hoặc ông bà lên ở. Nếu nơi ở tạm xa trường cũ, gia đình phải cân giữa đưa đón xa và chuyển trường tạm. Chuyển trường hai lần trong vài tháng thường vất vả cho bé hơn một thời gian đưa đón xa.
Ba mẹ muốn bé lớn có môi trường khác. Đôi khi việc có em khiến ba mẹ nhìn lại mọi thứ, kể cả trường của bé lớn. Ba mẹ nên tách câu hỏi "trường này có ổn không" khỏi cảm giác muốn thay đổi chung của giai đoạn này.
Ai sẽ đưa đón bé lớn khi mẹ sinh?
Một chi tiết hay bị quên khi chọn thời điểm là người đưa đón. Trong những tuần quanh ngày sinh, mẹ không thể đưa đón bé lớn, ba có thể phải ở bệnh viện, ông bà hoặc người thân sẽ thay. Nếu bé đang ở trường cũ, người đưa đón mới chỉ cần biết đường và giờ. Nếu bé vừa vào trường mới, cả bé và người đưa đón đều đang làm quen, và cô ở trường mới cũng chưa quen người đón.
Ba mẹ nên chuẩn bị trước: đăng ký danh sách người được đón bé với trường, giới thiệu người thân với cô, cho người thân đi đón vài lần trước ngày sinh để bé quen. Nếu chuyển trường ở khung sớm, việc này dễ hơn vì đã có thời gian.
Người đưa đón trong giai đoạn này nên là một hai người cố định, không đổi mỗi ngày một người. Bé lớn đã đang phải làm quen với nhiều điều mới ở nhà; một gương mặt quen ở cổng trường mỗi chiều giúp bé yên tâm.
Ba mẹ cũng nên báo với cô ở trường, dù là trường cũ hay mới, rằng gia đình sắp có em bé. Cô sẽ để ý những thay đổi của bé ở lớp, và có thể trò chuyện với bé về em theo cách nhẹ nhàng.
Mẹ đi làm lại sau kỳ nghỉ sinh: mốc thứ hai cần tính
Nhiều gia đình chỉ nghĩ đến ngày sinh mà quên một mốc khác cũng xáo trộn không kém: ngày mẹ hết nghỉ sinh và đi làm lại. Theo Bộ luật Lao động hiện hành, lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh tổng cộng sáu tháng trong trường hợp thông thường; ba mẹ kiểm lại quy định áp dụng cho mình. Đến mốc này, giờ giấc cả nhà lại đổi: em bé phải có người trông hoặc đi nhà trẻ, giờ đưa đón bé lớn phải xếp lại theo lịch làm việc của mẹ.
Nếu gia đình chọn khung "sau khi sinh" để chuyển trường cho bé lớn, ba mẹ nên tránh rơi đúng vào tuần mẹ đi làm lại. Hai cách xếp thường gặp: chuyển trong khoảng giữa thời gian nghỉ sinh, khi em đã vài tháng, nhà đã quen nhịp mới và mẹ còn ở nhà để đón bé lớn sớm những ngày đầu; hoặc đợi sau khi mẹ đi làm lại một thời gian, khi nếp mới đã ổn.
Cách thứ nhất có lợi là mẹ có thời gian ở bên bé lớn trong tuần đầu ở trường mới, điều hiếm có khi mẹ đã đi làm. Cách thứ hai có lợi là cả nhà không phải gánh thêm việc làm quen trường mới trong lúc đang chăm em nhỏ.
Nếu dự định gửi em bé vào nhà trẻ khi mẹ đi làm lại, ba mẹ có thể cân nhắc chọn trường cho bé lớn có cả nhóm nhà trẻ, để sau này hai anh em đi chung một nơi. Khi đó, việc chuyển trường cho bé lớn trước giúp gia đình có thời gian quan sát trường kỹ hơn trước khi gửi em.
Nếu buộc phải chuyển trường sát ngày sinh
Có những lúc không chọn được: gia đình chuyển nhà đúng thời điểm mẹ sắp sinh, trường cũ đóng cửa, hoặc có lý do an toàn. Khi đó, mục tiêu là giảm bớt những thay đổi khác quanh bé lớn:
- Giữ nguyên những gì giữ được: giờ ngủ, món ăn sáng quen, đồ chơi quen, câu chuyện trước khi ngủ.
- Không đổi thêm thứ khác cùng lúc: không tập bỏ bỉm, không chuyển bé sang ngủ phòng riêng, không cai bình sữa đúng giai đoạn này.
- Cho bé bắt đầu trường mới trước khi em về ít nhất vài tuần nếu có thể, thay vì cùng tuần.
- Báo cô ở trường mới về hoàn cảnh gia đình, để cô hiểu nếu bé quấy nhiều hơn bình thường.
- Dành thời gian riêng cho bé lớn mỗi ngày, dù chỉ mười lăm phút đọc sách hay chơi cùng, không có em bên cạnh.
- Nhờ người thân giúp đưa đón và trò chuyện với bé về ngày ở trường.
Nếu sau vài tuần bé lớn vẫn quấy nhiều, ngủ kém, hay có biểu hiện khác thường kéo dài, ba mẹ trao đổi với cô và hỏi ý kiến bác sĩ nhi. Đừng vội kết luận là do trường mới hay do em bé; thường là do cả hai cùng lúc, và cần thời gian.
Ba mẹ cũng nên nhẹ nhàng với chính mình. Có em bé và chuyển trường cùng lúc là chuyện vất vả cho cả nhà; không cần mọi thứ hoàn hảo, chỉ cần bé lớn thấy mình vẫn được để ý.
Nói với bé lớn: em bé không phải lý do bé phải đi trường khác
Khi có em và chuyển trường gần nhau, bé lớn có thể tự nối hai chuyện: "Vì có em nên con phải đi trường khác". Với một đứa trẻ, đó có thể là cảm giác bị đẩy ra. Ba mẹ nên giải thích lý do chuyển trường theo cách không liên quan đến em: trường mới gần nhà hơn, có sân chơi rộng, có nhiều bạn cùng tuổi.
Tránh những câu như "con đi học cho mẹ chăm em" hay "ở nhà có em rồi, con đi học trường mới đi". Thay vào đó, nói về những điều bé sẽ được làm ở trường mới, và về những điều bé vẫn có ở nhà: vẫn được ba mẹ đọc truyện tối, vẫn có góc chơi của mình.
Nếu chuyển trường xong trước khi em về, ba mẹ có thể để bé kể về trường mới cho em nghe khi em ra đời. Vai "anh, chị đi học về kể chuyện cho em" giúp bé lớn thấy mình có chỗ đứng riêng trong gia đình mới.
Khi bé hỏi về trường cũ, về bạn cũ, cứ trả lời thật và tích cực. Giữ một tấm ảnh lớp cũ trong góc chơi của bé nếu bé muốn. Những thứ quen thuộc nhỏ giúp bé đi qua nhiều thay đổi cùng lúc.
Nếu ba mẹ ở khu Quận 12 cũ, TP.HCM và lân cận đang tính chuyển trường cho con, chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School nhận bé chuyển sang ở bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông, có lớp chuyển tiếp để bé làm quen dần; học phí giữ như trường cũ, nhà trường xác nhận sau khi đối chiếu. Gia đình sắp có em bé có thể để lại thông tin ở form trên trang, ghi tháng muốn bé lớn bắt đầu, nhà trường sẽ tư vấn thời điểm và cơ sở gần nhà nhất.
Câu hỏi thường gặp
Sắp sinh em bé có nên chuyển trường cho bé lớn không?
Nếu lý do chuyển không gấp, nên chuyển sớm, khoảng vài tháng trước ngày dự sinh, hoặc đợi sau khi em về và cả nhà ổn định lại. Tránh chuyển sát ngày sinh để bé lớn không chịu hai thay đổi lớn cùng lúc.
Bé lớn đòi bế, tè dầm lại khi có em có phải do chuyển trường?
Những biểu hiện này hay gặp ở bé lớn khi có em, dù có chuyển trường hay không, và thường giảm dần. Nếu bé vừa có em vừa vào trường mới, khó tách nguyên nhân. Biểu hiện kéo dài thì nên hỏi bác sĩ nhi.
Mẹ đang mang thai có nên tự đưa bé đi tham quan trường mới?
Được, nếu sức khoẻ cho phép và không có chỉ định khác của bác sĩ. Nhiều gia đình chọn đi tham quan vào những tháng giữa thai kỳ khi mẹ còn khoẻ, và nhờ ba hoặc người thân đi cùng.
Mẹ nghỉ sinh có nên cho bé lớn nghỉ học ở nhà luôn?
Thường không nên nếu bé đang quen trường. Trường là chỗ ổn định của bé lớn trong lúc nhà có nhiều thay đổi. Nghỉ học dài ngày rồi đi lại có khi còn khó hơn, nhất là khi kèm chuyển trường.
Có nên báo cô ở trường rằng nhà sắp có em bé?
Nên. Cô sẽ để ý những thay đổi về cảm xúc, hành vi của bé ở lớp, và có thể trò chuyện nhẹ nhàng với bé về em. Thông tin này cũng giúp cô hiểu nếu bé quấy nhiều hơn bình thường.
Ai nên đưa đón bé lớn trong những tuần mẹ sinh?
Một hai người cố định như ba, ông bà hoặc người thân bé quen. Đăng ký người đón với trường trước, cho người đó đón thử vài lần trước ngày sinh để bé và cô đều quen mặt.