Quay lại trường cũ là hợp lý khi trường mới có vấn đề rõ ràng về an toàn hay chăm sóc, hoặc khi lý do chuyển đi ban đầu đã không còn, và trường cũ vẫn còn chỗ. Còn nếu bé chỉ đang khóc, đòi về trong vài tuần đầu, thì thường nên chờ thêm, vì đó là phản ứng làm quen bình thường chứ chưa phải dấu hiệu chọn sai.
Câu hỏi này đến từ hai phía. Có khi là bé: mỗi sáng bé nói "con muốn học cô cũ". Có khi là ba mẹ: sau một hai tháng, thấy trường mới không như mình nghĩ, nhớ lại những điều tốt ở trường cũ mà trước đây không để ý. Cả hai đều là cảm giác rất thật, nhưng cần được tách ra để quyết định cho đúng.
Bài này đi qua từng câu ba mẹ thường hỏi: phân biệt bé nhớ trường cũ với bé không hợp trường mới, khi nào nên quay lại, hỏi trường cũ thế nào cho không ngại, tiền và giấy tờ khi quay lại, và nói với bé ra sao.
Bé đòi về trường cũ: nhớ cô bạn cũ hay không hợp trường mới?
Gần như mọi bé đổi trường đều có lúc nhắc trường cũ. Bé nhớ cô quen, nhớ bạn thân, nhớ góc chơi yêu thích, và "con muốn về trường cũ" là cách bé nói "con chưa quen ở đây". Câu nói này thường xuất hiện nhiều trong một đến ba tuần đầu, rồi thưa dần khi bé bắt đầu có bạn mới và nhắc đến cô mới bằng tên.
Không hợp trường mới thì trông khác. Sau một hai tháng, bé vẫn không nhắc đến ai ở trường mới, không kể một chuyện vui nào, hay sợ một người hay một hoạt động cụ thể; cô cũng nhận xét bé chưa hoà vào lớp; ở nhà bé thay đổi rõ về ăn ngủ. Khi đó, vấn đề có thể nằm ở cách lớp vận hành, ở sự chênh lệch giữa nhịp của bé và nhịp của lớp, chứ không chỉ là nỗi nhớ.
Cũng nên để ý thời điểm bé nhắc trường cũ. Nếu bé chỉ nhắc vào buổi sáng trước giờ đi học, hay lúc mệt, buồn ngủ, đó thường là nỗi lo chia tay ba mẹ hơn là chuyện trường. Nếu bé nhắc cả khi đang vui chơi ở nhà, kể về trường cũ với vẻ tiếc nuối, kèm theo những thay đổi khác trong ăn ngủ, ba mẹ nên chú ý hơn.
Một cách phân biệt đơn giản: hỏi bé về trường mới bằng những câu cụ thể, như "hôm nay con chơi với ai", "trưa nay con ăn món gì", "cô đọc truyện gì", thay vì hỏi "con có thích trường mới không". Nếu dần dần bé có câu trả lời, bé đang quen. Nếu tuần này qua tuần khác bé vẫn không có gì để kể, đó là tín hiệu ba mẹ cần nói chuyện với cô.
Khi nào quay lại là hợp lý, khi nào nên chờ thêm?
Bảng dưới gom những tình huống hay gặp. Đây là cách nghĩ chung, quyết định cuối cùng vẫn là của gia đình dựa trên những gì mình thấy:
| Tình huống | Hướng nên cân nhắc | Lý do |
|---|---|---|
| Bé khóc, đòi về trong hai ba tuần đầu | Chờ thêm, phối hợp với cô mới | Phản ứng làm quen bình thường |
| Trường mới có sự cố an toàn hoặc chăm sóc nghiêm trọng | Cho bé nghỉ, cân nhắc quay lại nếu trường cũ ổn | An toàn của bé đứng trên mọi cân nhắc khác |
| Lý do chuyển đi đã không còn, như dự định chuyển nhà bị huỷ | Có thể quay lại nếu trường cũ còn chỗ | Trường cũ vẫn đáp ứng nhu cầu gia đình |
| Sau hai ba tháng bé vẫn không hoà nhập, đã trao đổi mà không cải thiện | Cân nhắc quay lại hoặc tìm phương án khác | Đã cho đủ thời gian và đã thử điều chỉnh |
| Ba mẹ thấy trường mới không như quảng cáo nhưng bé vẫn vui | Nói chuyện với trường mới trước | Bé đang ổn, đổi thêm là xáo trộn |
| Trường cũ đã có thay đổi lớn, như đổi cô, đổi cơ sở | Hỏi kỹ trước khi quyết định | Trường cũ trong trí nhớ chưa chắc còn như vậy |
Điểm chung của các dòng trên là: trước khi quay lại, hãy chắc chắn rằng điều mình nhớ về trường cũ vẫn còn đúng, và điều mình chưa hài lòng ở trường mới đã được nói ra mà không thay đổi.
Ba mẹ thấy hối hận vì đã chuyển: nên làm gì trước?
Cảm giác hối hận sau khi chuyển trường khá phổ biến, nhất là trong tháng đầu, khi mọi thứ ở trường mới còn lạ và mọi thứ ở trường cũ hiện lên đẹp hơn trong trí nhớ. Ba mẹ cũng mệt: giờ đưa đón mới, nhóm phụ huynh mới, cô mới chưa hiểu con. Cái mệt ấy dễ biến thành ý nghĩ "lẽ ra không nên đổi".
Trước khi quyết định quay lại, nên viết ra hai danh sách: những lý do đã khiến gia đình chuyển đi, và những điều đang chưa ổn ở trường mới. So hai danh sách với nhau. Nếu những lý do chuyển đi vẫn còn nguyên, quay lại nghĩa là quay về với những vấn đề cũ. Nếu những điều chưa ổn ở trường mới là thứ góp ý được và sửa được, như giờ ngủ, món ăn, cách cô báo tin, thì nên nói trước.
Hẹn gặp cô chủ nhiệm hoặc ban giám hiệu trường mới, nêu cụ thể điều mình lo, hỏi trường có thể điều chỉnh gì và trong bao lâu. Cho trường mới một khoảng thời gian rõ ràng, chẳng hạn hai đến bốn tuần, rồi đánh giá lại. Cách làm này công bằng với trường mới, và giúp ba mẹ quyết định bằng những gì thấy được chứ không chỉ bằng cảm giác.
Hỏi ý kiến cô mới trước khi quyết định
Ba mẹ thường quên rằng cô ở trường mới là người thấy bé nhiều giờ nhất mỗi ngày. Trước khi quyết định quay lại trường cũ, một cuộc nói chuyện thẳng thắn với cô có thể cho ba mẹ những thông tin không có cách nào thấy được ở nhà: bé có ăn hết suất không, ngủ trưa được bao lâu, đã chơi với bạn nào, lúc nào trong ngày bé buồn nhất và lúc nào bé cười nhiều nhất.
Nên hỏi bằng câu mở, như "Cô thấy con mấy tuần nay thế nào?", rồi lắng nghe hết trước khi kể nỗi lo của mình. Nhiều khi bức tranh cô kể khác hẳn bức tranh ba mẹ thấy lúc đón bé buổi chiều, khi bé mệt và hay mè nheo. Cũng có khi cô xác nhận đúng điều ba mẹ lo, và gợi ý thêm cách điều chỉnh mà ba mẹ chưa nghĩ tới.
Một cô có kinh nghiệm thường nói thật nếu thấy bé chưa hợp nhịp lớp, vì điều đó cũng không dễ cho cô. Nếu sau cuộc nói chuyện, cả hai bên đều thấy đã cố gắng đủ mà bé vẫn chưa ổn, quyết định quay lại sẽ được đưa ra trong bình tĩnh, không ai trách ai, và bé cũng không phải rời trường mới trong không khí nặng nề.
Hỏi trường cũ còn chỗ thế nào cho không ngại?
Nhiều ba mẹ ngại liên lạc lại với trường cũ vì sợ bị hỏi han, sợ bị nghĩ là "đi rồi lại về". Thật ra trường mầm non gặp chuyện này không hiếm, và một cuộc trao đổi thẳng thắn thường nhẹ nhàng hơn ba mẹ nghĩ:
- Liên lạc với văn phòng hoặc ban giám hiệu, không nhắn riêng cô cũ trước, để cô không bị đặt vào thế khó.
- Nói ngắn gọn: gia đình đang cân nhắc cho bé quay lại, muốn hỏi lớp của bé còn chỗ không và điều kiện thế nào.
- Không cần giải thích dài hay chê trường mới; chỉ nói lý do chung như "bé chưa hợp nhịp lớp mới" hoặc "gia đình đã đổi kế hoạch".
- Hỏi rõ bé có được xếp lại lớp cũ, với cô cũ không, hay sẽ vào lớp khác.
- Hỏi các khoản cần đóng lại, có tính như học sinh mới hay không, và ngày bé có thể đi học lại.
- Xin trường trả lời bằng tin nhắn hoặc giấy, rồi mới báo nghỉ ở trường mới theo thời hạn đã ký.
Nếu khi rời trường cũ, gia đình đã chia tay êm thấm, báo nghỉ đúng hạn, cảm ơn cô, thì cuộc trao đổi này thường rất dễ. Đây cũng là lý do vì sao khi chuyển trường, không nên rời đi trong căng thẳng dù có điều chưa vừa ý.
Tiền và giấy tờ khi quay lại trường cũ
Về tiền, có hai phía cần tính. Ở trường mới, thoả thuận đã ký sẽ quyết định khoản nào được hoàn, khoản nào không, giống hệt như khi rời trường cũ lần đầu. Ở trường cũ, có trường coi bé quay lại như học sinh cũ, không thu lại phí ghi danh; có trường coi như học sinh mới và áp dụng toàn bộ các khoản đầu vào. Ba mẹ nên hỏi rõ cả hai phía trước khi quyết định, để tránh cảnh đóng hai lần các khoản đầu năm.
Về giấy tờ, trường cũ có thể đã lưu trữ hoặc huỷ hồ sơ của bé sau khi bé nghỉ, tuỳ quy định nội bộ. Ba mẹ nên chuẩn bị lại bộ giấy tờ cơ bản như khi nhập học, và hỏi trường mới xin lại những gì đã nộp hoặc xin bản sao nhận xét trong thời gian bé học ở đó. Những nhận xét này giúp cô cũ biết bé đã thay đổi thế nào trong mấy tháng vắng mặt.
Nếu bé được hưởng chế độ hỗ trợ học phí hay chi phí học tập theo chính sách, hồ sơ chế độ có thể đã được chuyển sang trường mới. Khi quay lại, ba mẹ cần hỏi cả hai trường để hồ sơ được chuyển ngược về, tránh để bé mất chế độ trong học kỳ chuyển qua chuyển lại.
Với trường công lập, việc quay lại còn phụ thuộc chỉ tiêu và hướng dẫn tuyển sinh của địa phương. Một chỗ trống bé để lại khi chuyển đi có thể đã được xếp cho bé khác. Ba mẹ không nên mặc định rằng trường công lập cũ sẽ giữ chỗ cho bé.
Nói với bé thế nào khi quay lại, hoặc khi không quay lại
Nếu gia đình quyết định quay lại, hãy nói với bé đơn giản và tích cực: "Con sẽ về học lại với cô và các bạn ở trường cũ". Đừng biến chuyện này thành phần thưởng cho việc bé khóc, kiểu "con khóc nhiều nên ba mẹ cho về", vì bé có thể học rằng khóc là cách thay đổi mọi việc. Cũng chuẩn bị cho bé rằng lớp có thể đã có bạn mới, có bạn đã chuyển đi, và cô có thể đã thay đổi chỗ ngồi, góc chơi.
Nếu gia đình quyết định ở lại trường mới, cũng nói thẳng với bé: "Mình sẽ học ở trường này. Con nhớ cô cũ thì cuối tuần mình có thể gặp bạn cũ". Nói một lần rõ ràng, rồi giữ nhất quán. Điều làm bé khổ nhất không phải là quyết định nào, mà là người lớn cứ lưỡng lự, hôm nay nói ở lại, mai lại bàn chuyện quay về trước mặt bé.
Dù quyết định thế nào, việc giữ một sợi dây với trường cũ, như thỉnh thoảng gặp bạn cũ hay gửi lời chào cô, giúp bé thấy những gì mình quý không mất đi. Ở khu Quận 12 cũ của TP.HCM, chương trình Sang Ngang Mầm Non của Global Star School nhận bé chuyển trường ở bốn cơ sở Hiệp Thành, Thạnh Lộc, Hà Huy Giáp và An Phú Đông, học phí giữ như trường cũ sau khi nhà trường đối chiếu; ba mẹ có thể đến xem lớp và hỏi thẳng cô những điều còn băn khoăn trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Bé đòi về trường cũ mỗi sáng có nghĩa là trường mới không tốt không?
Chưa chắc. Trong vài tuần đầu, đó thường là cách bé nói mình chưa quen. Ba mẹ nên quan sát xem bé có dần có bạn, có chuyện để kể về trường mới không, và hỏi cô về những gì bé làm ở lớp.
Quay lại trường cũ có làm bé bối rối không?
Có thể có một chút, nhưng thường ít hơn một lần chuyển sang nơi hoàn toàn mới, vì bé đã quen khung cảnh và nhiều người. Điều quan trọng là quyết định dứt khoát và nói với bé rõ ràng.
Đã chuyển đi rồi có nên giữ liên lạc với trường cũ không?
Nên giữ quan hệ tốt. Một tin nhắn cảm ơn cô, thỉnh thoảng cho bé gặp bạn cũ, không chỉ tốt cho bé mà còn để lại một cánh cửa mở nếu sau này gia đình cần quay lại.
Trường cũ không còn chỗ thì làm sao?
Hỏi trường có danh sách chờ không và thời gian dự kiến. Trong lúc chờ, nếu bé vẫn an toàn ở trường mới, nên để bé học tiếp thay vì nghỉ ở nhà hoặc chuyển tạm sang nơi thứ ba.
Có nên quay lại chỉ vì bé có bạn thân ở trường cũ không?
Tình bạn rất quan trọng với bé, nhưng có thể giữ bằng những buổi chơi cuối tuần. Nếu những lý do khác vẫn cho thấy trường mới hợp hơn với gia đình, giữ tình bạn ngoài giờ học thường là cách cân bằng hơn.